این جزوه بدین منظور تهیه شده است تا به كاركنان شركت كه مشغول عملیات ، تمیز كردن ، تخلیه هوا ، تزریق گاز و تحت بهره برداری قرار دادن خطوط لوله هستند كمك كند . این روش برای كاربرد در خطوط لوله جدید الاحوادث و همچنین لوله های قدیمی گاز پس از انجام تعمیرات و یا تعویض قسمتهائی از آنها می تواند مورد استفاده قرار گیرد .

استفاده از روشها ، راه حل های فنی ، فرمولها و مطالب دیگر این جزوه بعنوان یك تجربه مفید و راه حل پیشنهاد میگردد . ممكن است در اینگونه عملیات از روشهای مفید و عملی و تائید شده دیگری نیز استفاده شود .

جزوه ای با این حجم كم ، هرگز كامل و بدون نیاز به بازنگری نبوده و روشهای نهائی را بهرحال بصورت كامل ارائه نمی دهد ، بنابراین با گذشت زمان و پیشرفت و استفاده از تكنولوژی جدید میتواند تكمیل و مورد جرح و تعدیل قرار گیرد .

این جزوه یا روش بمنظور ، استاندارد كردن اجرای ایمن و صرفه جوئی و جلوگیری از اتلاف گاز حین عملیات ، تهیه شده است و تهیه آن منافاتی با روش تدوین شده دیگر سازمان های مسئول ندارد ، لهذا قسمت كنترل و ارسال گاز هنوز هم باید ، برنامه ریز كار بوده و زمانبندیها و دستورالعمل های موجود را جهت راهبری مجری ارائه دهد و حساب و كتاب گازهای تخلیه شده و به هدر رفته را داشته باشد .

كاركنان اجرائی و عملیاتی باید همیشه همه گونه عملیات تخلیه روی لوله حامل گاز را باطلاع مسئولین نوبتكار اطاق كنترل و ارسال گاز برسانند و همیشه با آنان در مورد كارهای اجرائی و تعمیراتی روی لوله های محتوی گاز همكاری نزدیك داشته باشند .

تذكر

مطالب كلی دیگری نیز در خصوص مسائل ایمنی و روش اجرای تخلیه هوای خطوط لوله و شبكه های گازرسانی و نحوه گاز در آنها تهیه و ابلاغ شده است كه به شرح ذیل عنوان و یادآوری می شود :

1.  توجه به مطالب كتابچه تهیه و توزیع شده تحت عنوان مقررات شركت  ملی گاز ایران مبحث مقررات ایمنی بهره برداری و نگهداری خطوط انتقال و شبكه های گازرسانی ( صفحه 5  بندهای 6 ، 1-6 ، 2-6 ،3-6 ، 4-6 ) .

2.  توجه به مطالب مبحث راه اندازی و تخلیه هوا در كتابچه ، مشخصات فنی و راه اندازی خطوط گاز ، امور پیمانها ( صفحات 124 ، 125 ، 126 و جدول صفحات 127 ، 128 آن ) .

3.  مطالب نامه شماره گ . / ب ك . / 2440 مورخ 2/5/69 تحت موضوع نصب انشعاب روی شبكه های فاقد گاز و نامه ابلاغیه مصوبه هیئت مدیره شماره گ .. / د ب . / 684 مورخ نیز باید مطالعه و مدنظر قرار گیرد .

تخلیه هوای خطوط و شبكه های انتقال و گاز رسانی

PURGING  OF PIPELINES                

كلیات

عملیات ایمن تخلیه هوای خطوط لوله ، قبل از در سرویس و استفاده قرار دادن آنها یك مرحله بسیار مهم از عملیات كاركنان مسئول شركت ملی گاز می باشد .

یكی از مهمترین نگرانی هایی كه برای یك لوله متصور است ، مربوط می شود به حبس شدن میزانی از هوا در لوله و منتقل شدن آن در طول سیستم یك خط لوله و یا شبكه محتوی گاز و ایجاد مخلوط قابل انفجار در درون خط لوله و ایجاد حادثه .

كتاب دستورالعمل « AGA » تحت عنوان « اصول تخلیه و هوا و محدودیتهای مربوط به آن » روش تخلیه هوا را به صورت خلاصه شده ذیل پیشنهاد می كند .

-  عمل جانشین كردن یك سیال گازی شكل ( هوا و یا گاز ) به داخل لوله باید با سرعت و فوریتی جایگزین شود كه موجب حداقل امتزاج هوا و گاز در خط لوله گردد . ( سرعت پیشنهادی مناسب برای این منظور و برای این گونه عملیات تخلیه هوا حدود 200 فوت در دقیقه می باشد . )   

-   این روش سالها به طور گسترده و با نتایج مورد قبول در صنعت گاز كاربرد داشته است ، در حالتی كه گاز به صورت مستقیم و با سرعت متناسب به سیستم و لوله ای كه محتوی هوا می باشد وارد شود ، فقط یك ستون كوچك از مخلوط گاز / هوا در حد قابل انفجار در لوله ایجاد می گردد و از گسترش آن به عقب مسیر و مخلوط شدن بیشتر آن در طول لوله جلوگیری می كند .

اگر چه روش فوق به صورت گسترده ای كاربرد دارد ، به هر حال روش استاندارد و قوانین خلاصه شده ای برای پیروی از آنها تدوین شده است .

این روشها همانند سایر روشهای 

برچسب ها : روش پیشنهادی برای تخلیه هوا , تزریق گاز , تمیز كردن داخل لوله , انجام تعمیرات خطوط گازدار

موتور و انواع آن

موتور:

موتورها دستگاه‌هایی هستند که انرژی را برای بکار انداختن وسایل نقلیه، دستگاه‌های دیگر یا تولید الکتریسیته، به کار مکانیکی تبدیل می‌کنند.

انواع اصلی موتورها عبارتند از:موتور بخار، بنزینی، دیزل، الکتریکی، جت و موشک. در هر یک از این موتورها انرژی از سوختهایی چون زغال سنگ، بنزین و گازوئیل بدست می‌آید. همه موتورها، موتورهای درون سوز هستند. به این معنا که سوخت درون موتور می‌سوزد. موتور بخار، تنها موتور برون سوز است.

نخستین موتورهای بخار:

در قرن هجدهم میلادی، بیشتر نیروی صنایع مربوط به انقلاب صنعتی، از موتورهای بخار بدست می‌آمد. در سال ۱۷۱۲، یک انگلیسی بنام تامس نیو کامن، نخستین موتور بخار کار آمد را برای تلمبه زدن آب به بیرون از معادن زغال سنگ را اختراع کرد. در سال ۱۷۶۵، یک مهندس اسکاتلندی بنام جیمز وات، موتور بخار نیوکامن را کاملتر کرد و دستگاهی با کارایی بیشتر ساخت. چیزی نگذشت که موتورهای بخار را برای فراهم آوردن نیروی ماشین آلات کارخانه‌ها بکار گرفتند. پس از آن نیز برای لوکوموتیوها، از جمله لوکوموتیو راکت، استفاده کردند. این لوکوموتیو را جورج استیونسون، مهندس انگلیسی، در سال ۱۸۲۹ میلادی ساخت.

موتور از دیدگاه علم برق

موتور الکتریکی

در دنیای برق موتور وسیله‌ای است که انرژی الکتریکی را به انرژی مکانیکی دورانی تبدیل می‌کند. با توجه به نوع انرژی الکتریکی مورد استفاده در موتور، موتورها به دسته‌های:
1- موتورهای AC یا جریان متناوب
2- موتورهای DC یا جریان مستقیم
تقسیم بندی می‌شوند که البته هر کدام از این دو نوع، خود به دسته‌های جزیی تری تقسیم بندی می‌شوند. تمام موتورهای الکتریکی از ۲ قسمت کلی استاتور و روتور تشکیل شده‌اند.

موتورهای درون‌سوز:

      موتورهای درون‌سوز یا موتورهای احتراق داخلی به موتور‌هایی گفته می‌شود که در آن‌ها مخلوط سوخت و اکسید کننده (معمولاً هوا یا اکسیژن) در داخل محفظهٔ بسته‌ای واکنش داده و محترق می‌شوند. بر اثر احتراق گازهای داغ با دما و فشار بالا حاصل می‌شوند و بر اثر انبساط این گازها قطعات متحرک موتور به حرکت درآمده و کار انجام می‌دهند. هرچند غالباً منظور از به‌ کار بردن اصطلاح موتورهای درون‌سوز، موتورهای معمول در خودروها می‌باشند، با این حال موتورهای موشک و انواع موتورهای جت نیز مشمول تعریف موتورهای درون‌سوز می‌شوند.

      موتور درون‌سوز، یک وسیلهٔ گردنده‌ است که در خودروها، هواگردها، قایق موتوری، موتورسیکلتها و صنایع کاربرد دارد. بدون بهره‌گیری از موتورهای درون‌سوز، اختراع و ساخت هواپیماها ممکن نبود. تا پیش از پرواز نخستین هواپیمای جت در سال ۱۹۳۹، نیروی محرکه تمام هواپیماها در واقع توسط موتورهای درون‌سوز تأمین می‌شد.

      نخستین موتور درون‌سوز چهارزمانه توسط نیکلاس اوگوست اوتو[1] و مخترع آلمانی ویلیام وگنر در سال ۱۸۷۶ ساخته‌ شد.

نیکلاس اوگوست اوتو

انواع موتورهای درون‌سوز: 

موتور درون سوز اتو

     این موتورها را به دو دسته کلی موتور چهارزمانه و موتورهای دو زمانه می‌توان تقسیم کرد. اصول کاری این موتورها مشابه ‌است. لیکن نحوه عمل آنها به علت تفاوت‌های ساختاری اندکی متفاوت است. البته ازنوع امروزی تر باید به چهار زمانه اشاره کرد که حتی تاثیر کمتری بر روی الودگی هوا دارد.

موتور چهارزمانه:

      این موتورها برای هر انفجار (مرحلهٔ تبدیل انرژی سوخت به انرژی مکانیکی) بایستی چهار مرحلهٔ مکش، تراکم، انفجار و تخلیه را انجام دهند.

موتورهای دوزمانه:

      این موتورها در هر دور چرخش دارای یک انفجار هستند. این کار با ترکیب کردن مراحل انفجار و دم و بازدم به‌ عنوان یک مرحله و ترکیب تخلیه و تراکم به‌عنوان مرحلهٔ بعدی صورت می‌گیرد. راندمان موتورهای دو زمانه به مراتب از موتورهای چهارزمانه بیشتر است.

موتور درون سوز دیزل:

     موتور دیزل گونه‌ای موتور درون‌سوز است که در آن از چرخه دیزل برای ایجاد حرکت استفاده می‌شود. فرق اصلی آن با موتور اتو ایجاد احتراق در اثر تراکم است. یعنی انفجار بر اثر تراکم سوخت و هوا بدون نیاز به جرقه زنی می­باشد(سیستم احتراق داخلی دیزل(.

موتور دو زمانه:

     موتور درون سوزی که 2 فرایند اصلی دارد.

• مکش سوخت + انفجار یا احتراق سوخت.
• تراکم سوخت+ خروج دود

موتور چهار زمانه:

    موتور درون سوزی با چهار فرایند اصلی 1-مکش سوخت 2- تراکم 3-احتراق و 4- خروج دود است.

موتور شش زمانه:

      موتور درون سوزی بر اساس موتور چهار زمانه با افزایش فرآیند و کارکرد نسبت به آن و با ۶ عمل در چرخه فرایند­ می باشد.

موتورهای دوار بدون پیستون:

     به موتورهایی که پیستون ندارند و بجای آن روتور دارند که بصورت دورانی حرکت می کند اطلاق می شود. مانند موتور وانکل و موتور شبه توربین. این نوع موتور ها در پهپاد هایی استفاده میشود که در منطقه ای وسیع به شعاع km 300 تا km 500  مورد نیاز باشد استفاده می شود.

موتور شبه توربین:

      موتور شبه توربین خیلی شبیه موتور دورانی است، یک روتور درون بدنه ی تقریباً بیضی شکل می چرخد. موتور شبه توربین روتور چهار جزیی دارد. گوشه های روتور با بدنه به خوبی آب بندی شده اند و نیز گوشه های روتور نسبت به بخش داخلی آب بندی اند. در نتیجه چهار محفظه ی مجزا تشکیل می شود.

موتور درون سوز وانکل:

      موتور دورانی که مخترع آن دکتر فلیکس وانکل بود، گاهی موتور وانکل یا موتور دورانی وانکل نامیده می شود. اجزائ اصلی آن روتور، محفظه روتور، محور خروجی، شمع جرقه زنی، قطعات آبندی می باشد. در موتور وانکل مانند موتور های بنزینی چهار زمانه مخلوط هوا و بنزین وارد محفظه ی بزرگی از موتور می شود سپس با کوچک شدن حجم آن مخلوط هوا و بنزین تحت فشار قرار گرفته و با ایجاد جرقه به وسیله شمع انفجار حاصل می شود، مولکول های گاز دراثر احتراق منبسط می گردند و فشار محفظه ی تراکم به شدّت بالا می رود و نیروی حاصل از آن به روتور اعمال شده و به علّت اختلاف مرکز دوران بین روتورومیل لنگ نیروی چرخشی درروتور ایجاد می گردد.این نیروی چرخشی به بادامک محور لنگ که در داخل روتور قرار دارد، وارد شده و به فلایویل و سیستم انتقال قدرت می رسد.

موتورهای احتراق پیوسته:

     به موتور هایی که عمل احتراق به صورت منظم و پیوسته انجام میشود مانند موتورهای راکت و انواع موتور جت و توربین گازی اطلاق می شود.

موتورهای احتراق ناپیوسته:

     به موتور هایی گفته میشود که عمل احتراق در آنها به صورت متناوب انجام می شود مانند موتور های پیستونی و پالس جت و موتور وانکل.

چرخه اتکینسون:

     در علم ترمودینامیک و در بحث چرخه‌های ترمودینامیکی، موتور چرخهٔ اتکینسون[2] یک نوع موتور درون‌سوز می‌باشد که توسط جیمز اتکینسون در سال ۱۸۸۲ میلادی ابداع شد. چرخهٔ اتکینسون برای فراهم کردن ماکزیمم چگالی توان به ازای هزینهٔ خرج شده، طراحی می‌شود و امروزه در برخی از خودروهای برقی دو گانه(همچون تویوتا پریوس) کاربرد دارد.

جیمز اتکینسون

چرخهٔ ایده‌آل ترمودینامیکی:

منحنی فشار - حجم چرخهٔ ایده‌آل اتکینسون

[1] نیكلاس اوگوست اوتو، مخترع آلمانی بود كه در سال 1876 اولین موتور درون‌سوز چهارزمانه را ساخت كه الگو و مدلی شد برای صدها میلیون موتور مشابه كه از آن زمان تا كنون ساخته شده است. موتور درون‌سوز یك وسیله گردنده است كه در قایق موتوری و موتورسیكلت‌ها كاربرد دارد. علاوه بر موارد استعمال فراوان آن در صنعت، اختراع هواپیما بدون استفاده از آن غیر ممكن بود. تا قبل از پرواز اولین هواپیمای جت در سال 1939، نیروی محركه تمام هواپیماها در واقع توسط موتورهای درون‌سوز كه چرخه‌كار آنها بر مدار اوتو بودف تأمین می‌شد. امّا مهمترین مورد كاربرد موتورهای درون‌سوز استفاده ازآنان در اتومبیل‌ها است. قبل از آنكه اوتو موتور خود را اختراع كند برای ساخت اتومبیل تلاش‌های فراوان و عدیده‌ای شده بود. برخی مخترعین نظیر زیگفرید ماركوس (در سال 1875) اتین لنور (در سال 1862) و نیكلاژوزف كنوت (در سال 1769) موفق به ساخت مدل‌هایی شدند كه حركت می‌كرد. اما به علت نبودن موتور مناسب، موتوری كه هر دو مزیت وزن كم و قدرت زیاد را با هم داشته باشد هیچ كدام از آن مدل‌ها در عمل قابل استفاده نبود. ولی در خلال پانزده سال پس از اختراع موتور چهار زمانه اوتو، دو مخترع آلمانی دیگر، كارل بنز و گوتلمب دایملر، هر یك اتومبیل‌هایی قابل استفاده و قابل فروش ساختند...

[2] جیمز اتکینسون : James Atkinson (physicist ۱۷ فوریه ۱۹۱۶ – ۹ مه ۲۰۰۸) یک فیزیک آزمایشگاهی اهل بریتانیا بود.

کاربرد خودروها در زندگی امروزه بشر بسیار متنوع و بسیار گسترده‌است بطوری که اگر خودروها را از زندگی روزمره حذف کنیم شاید تمدن بشری دیگر به شکل کنونی وجود نداشته باشد. عمده فعالیت خودروها در زمینه‌های زیر است:

• ترابری:

واژه ترابری خود گویای فعالیت انجام شده توسط خودروها است. چرا که قسمت اعظم مواد و اشیاء انسان‌ها نیز خود بخش وسیعی از حمل و نقل را شامل می‌شود.

• تولید توان کششی:

کاربرد دیگر خودروها در تولید توان کششی است که در بخش‌هایی مثل کشاورزی و یا صنعت و یا خدمات مورد استفاده قرار می‌گیرد. این کاربرد می‌تواند در قالب یک تراکتور کشاورزی یا یک لیفت‌تراک و یدک‌کش و یا یک ماشین راهسازی جلوه گر شود.

کورس تراکم

در این مرحله با شروع حرکت میل لنگ، پیستون به سمت شمع بر می گردد . موقعی که مخلوط هوا و سوخت توسط پیستون فشرده می شود خلائی در کارتر ایجاد می شود . این خلاء باعث باز شدن سوپاپ ماسوره ای (reed valve ) ومکش مخلوط هوا ،روغن و سوخت از کاربراتور می شود.

وقتی که پیستون به سمت بالا می آید مرحله تراک پایان می یابد و شمع دوباره جرقه می زند تا این چرخه تکرار شود . دلیل نامگذاری موتور های دوزمانه این است که یک مرحله تراکم و سپس یک مرحله احتراق داریم . اما در موتور های چهار زمانه مراحل مکش، تراکم، احتراق و تخلیه جدا از هم انجام می شود .

شما می توانید ببینید که پیستون دو چیز مختلف رار در موتورهای دوزمانه انجام می دهد :

        در یک سوی پیستون که محفظه احتراق قرار دارد ، جایی است که پیستون مخلوط هوا و سوخت را متراکم می کند و انرژی آزاد شده از احتراق سوخت را ذخیره می کند.

        در سوی دیگر پیستون کارتر قرار دارد یعنی جاییکه در آن خلاء ایجاد می شود تا مخلوط سوخت و هوا را، از کاربراتور توسط سوپاپ ماسوره ای بکشد .  و سپس در داخل کارتر متراکم تا اینکه مخلوط سوخت و هوا در داخل محفظه احتراق متراکم شود .

        ضمنا دو سمت پیستون شبیه به سوپاپ عمل می کند ، یعنی دریچه های مکش و تخلیه را باز و بسته می کنند .

بسیار جالب است که می بینیم پیستون کارهای مختلفی را انجام می دهد ! اینست که چرا موتورهای دو زمانه ساده و سبکتر هستند .

اگر شما از موتور های دو زمانه استفاده کرده باشید شما می دانید که باید روغن موتور های دو زمانه را با بنزین مخلوط کنید . محفظه احتراق در یک موتور چهار زمانه ، به طور کاملا جداگانه  از کارتر است . بنابراین شما می توانید کارتر را با روغن غلیظ برای روان کاری یاتاقان میل لنگ، یاتاقان انتهای دیگر شاتون (پیستون) و دیواره سیلندر پرکنید . در یک موتور دوزمانه ، در سمت دیگر، کارتر قرار دارد که به عنوان محفظه ای تحت فشار برای متراکم کردن مخلوط هوا و سوخت در داخل سیلندر، نصب شده است، بنابراین نمی توان از روغن غلیظ استفاده کرد . در عوض شما می توانید از مخلوط روغن و بنزین برای روانکاری میل لنگ، شاتون و دیواره سیلندر استفاده کنید . بنابراین اگر شما مخلوط کردن روغن را فراموش کنید موتور نمی تواند عمر زیادی داشته باشد .

معایب موتور های دو زمانه

شما می توانید دو مزایای مهم موتورهای دو زمانه را نسبت به موتور های چهار زمانه ببینید: آنها ساده تر و سبکتر و حدود دو برار بیشتر قدرت تولید می کنند. بنابراین چرا خودرو ها و کامیونها از موتور های چهار زمانه استفاده می کنند؟ به چهار دلیل مهم زیر :

        موتور های دو زمانه تقریبا به اندازه موتورهای چهار زمانه عمر نمی کنند. (فقدان سیستم روغن کاری اختصاصی دلیل سایش بیشتر قسمتهای موتور های دو زمانه می باشد .)

        روغن موتورهای دو زمانه گران است، و شما به 4 انس روغن در هر گالن بنزین نیاز دارید. اگر شما از یک موتور دو زمانه در یک خودرو استفاده کنید آن یک گالن روغن در هر 1000 مایل می سوازند .

        موتور های دو زمانه به طور پر بازده از سوخت استفاده نمی کنند، بنابراین برای پیمودن هر چند مایل یک گالن سوخت نیاز است .

        موتور های دو زمانه به اندازه ای آلودگی ایجاد می کنند که در فواصل دور نمی توان آنها را دید .

آاودگی که در موتور های دو زمانه تولید می شود از دو منبع است که اولی از احتراق روغن است.احتراق روغن باعث می شود که همه موتور های دوزمانه به اندازه قابل ملاحظه ای دود تولید کنند و متاسفانه موتور های دو زمانه به دلیل سایش قطعات توده های عظیمی از دوده های روغنی در هوا تولید می کنند. دلیل دوم کمتر آشکار است اما در شکل زیر می توانیم ببینیم :

هر بار که شارژ جدیدی از مخلوط بنزین و هوا وارد محفظه احتراق می شود، قسمتی از آن از دریچه تخلیه به بیرون نشت می کند . این است دلیل این که در اطراف موتور دو زمانه قایق ها، درخشش روغن را می بینیم . نشت هیدروکربن از سوخت تازه و ترکیب آن با روغن نشتی، حقیقتا یک آلودگی برای محیط زیست می باشد.

 این معایب باعث شده است که موتور های دو زمانه تنها در جاهایی استفاده شوند که موتور به طور دائم کار نکند . و نسبت قدرت به وزن بزرگ مهم باشد .

ضمنا بیشتر کارخانه ها روی ساخت موتورهای چهار زمانه ، سبک و کم حجم کار می کنند و شما می توانید این تحقیقات را در انواع موتورهای چمن زنی و ناوگان های دریایی جدید که در بازار وجود دارد ببینید .

1 نظر, 1392/06/02, در اسلایدر, فناوری

سهیل زنگنه: ولوو از برنامه اش برای تولید سری موتورهای جدیدی به نام Drive-E خبر داده است. این موتورهای خطی در پاییز سال جاری در اروپا در دسترس خواهد بود.

سری Drive-E شامل دو نوع موتور چهار سیلند خواهد بود. نوع اول دیزلی به شکل Common-rail diesel و دیگری بنزینی با سیستم تزریق مستقیم بنزین می باشد. خروجی خانواده دیزلی متفاوت است و در بازه 120 اسب بخار تا 230 اسب قرار دارد. قدرت موتورهای بنزینی از 140 اسب بخار شروع میشود و به بیش از 300 اسب بخار ختم میشود.

مدل های S60 ، V60 و XC60 اولین گونه هایی خواهند بود که از این پیشرانه های تازه نیرو می گیرند، نمونه بنزینی توربو T6  با 306 اسب بخار، T5 با 245 اسب بخار و گونه توربو دیزل D4 با 181 اسب بخار از اولین نمونه های تولیدی نسل تازه پیشرانه های ولوو خواهند بود.

مکش سوخت

سرانجام که پیستون به ته می رسد ، دریچه مکش باز می شود . با حرکت پیستون مخلوط در داخل کارتر فشرده می شود ، بنابراین آن (مخلوط سوخت و هوا) به سرعت وارد سیلندر شده ، و گازهای باقیمانده را خارج کرده و سیلندر با شارژ جدیدی از سوخت پر می شود ، همانطور که در شکل زیر می بینید :

برچسب ها : شناخت موتورهای احتراق داخلی و قوانین فیزیک در آنها , شناخت موتورهای احتراق داخلی،موتور،موتور خودرو،موتور احتراق داخلی،شناخت و کاربرد موتور، اجزا موتور،مکانیک خودرو،موتور اتومبیل،موتورهای احتراقی،موتورهای چهارزمانه،موتورهای دو زمانه،موتور وانکل،انواع موتور،قطعات موتور

 كلیات

 شرح تاسیسات اولیه

 شرح توسعه تاسیسات بمنظور نمك زدائی

 شرح توسه های تدریجی در حین عملیات

 شرح وضعیت فعلی واحد

 توجیه بازرسی فنی

 شرح نیازها

 بررسی وضعیت كلی واحد سلمان از جهات مختلف

 وضعیت واحد در حالت مطلوب عملیاتی

 تاثیر عوامل مختلف در وضعیت مطلوب عملیاتی

 خسارات ناشی از بمباران

 مسائل ناشی از طول مدت بهره برداری

 مسائل مربوط به گسترش حوزه عملیاتی

 تغییرات اعمال شده در واحد در حین عملیات

 نیازهای جدید

 روش بازرسی فنی و امور تكمیلی مربوط به ان

 بازرسی فنی

 روش پرسنلی بازرسی فنی

 روش های فنی بازرسی فنی

 وسائل و ابزار بازرسی فنی

 بررسی های مهندسی و اندازه گیری در محل

 طراحی در محل

 ملاحظات فنی، اقتصادی و اولویت ها

 امور اقتصادی و سرمایه گذاری

 زمان بندی

 امور فنی

 اولویت ها

 تعمیرات برنامه ریزی شده

 گزارش بازرسی فنی تاسیسات سبویل و سازه

 شرح تاسیاست سیویل و سازه

 وضعیت حصار و دروازه ورودی

 خاكریزهای حفاظتی

 سیستم محوطه سازی

 راههای ارتباطی داخلی

 سیستم زهكشی و دفع ابهای سطحی، حوضچه جداسازی اب اغشته به نفت

 ساختمانها

 فونداسیون ها

 سازه ها

 اسكله

 محوطه مخازن

برای مشاهده جزئیات و دانلود روی لینک زیر کلیک نمائید:

جزئیات و دانلود

شامل:

اتصالات‎  ‎

متداولترین وصاله های مورد استفاده در تاسیسات‎ ‎

‎1- ‎زانویی‎ ‎

زانویی 45 درجه‎ ‎

زانویی قائم 90 درجه‎ ‎

زانویی روپیچ توپیچ 90 درجه‎ ‎

زانوی تبدیلی‎ ‎

‎2- ‎سه راهی‎ ‎

سه راهی قائم

سه راهی 45‏‎ ‎

‎ ‎سه راهی تبدیل‎ ‎

‎3- ‎بوشن‎ ‎

‎ ‎بوشن ساده‎ ‎

‎ ‎بوشن روپیچ توپیچ‎ ‎

‎ ‎بوشن تبدیل‎ ‎

‎4- ‎چهار راهی‎ ‎

‎5- ‎مغزی‎ ‎

‎6- ‎مهرم ماسوره‎ ‎

‎7- ‎در پوش‎  ‎

‎8- ‎فلنچ‎ ‎

‎1- ‎آب بندی با استفاده از مولد لزج كننده (خمیر)‏‎ ‎

‎2- ‎آب بندی با استفاده از خمیر و كنف‎  ‎

آب بندی با استفاده از نوار تفلون‎ ‎

ویژگی نوارهای تفلون

جزئیات و دانلود

شامل:

اصطلاح «Piping» عموماً در مسائل مربوط به انتقال سیال از طریق لوله , اتصالات مربوطه و شیرآلات بكاربرده می شود . باتوجه به اینكه لوله جزء اصلی لوله كشی را تشكیل می دهد ابتدا به شرح آن می پردازیم :

لوله ها 

محصولاتی كه بصورت تیوپ عرضه می شوند , عموماً « لوله » یا « تیوپ» نامیده می شوند.تیوپ ها كه كاربرد آن درمبدل ها ،بویلرها ،قطعات ابزار دقیق و ماشین آلات است، توسط قطر خارجی و ضخامت جداره بر حسب یك هزارم اینچ یا «BWG» مشخص می گردند. در حالیكه لوله ها توسط «قطر نامی لوله»وضخامت برحسب «Schedule Number» شناسائی می شوند.البته در استانداردهای مختلف تقسیم بندیهای متــعددی در این زمینه صورت گرفته است, بدین دلیل در ابتدا به تشریح استانداردها می پردازیم :

استانداردهایPiping 

استانداردها و كدها برای سرویس های مختلف توسط موسسات استاندارد بین المللی تهیه و توزیع میگردد.این استانداردها شامل نحوه ساخت لوله،نحوه استفاده،طراحی،انشعاب،اتصال ،نحوه نصب و نحوه تست خطوط لوله می باشند.در تهیه این استانداردها مهمترین مطلبی كه مورد نظر بوده «ایمنی» در هنگام استفاده و كاركرد است .

این استانداردها بسته به شرایط از گذشته تا كنون تكمیل تر شده و در حال تغییر بوده اند.

سایز، طول و ضخامت لوله ها

لوله ها در سایزهای مختلف از قطر 2/1 اینچ تا 80 اینچ عرضه می گردند. سایزهای 8/1 تا 2/1 معمولاً برای سرویس خطوط ابزار دقیق مورد استفاده قرار می گیرند. سایزهای 4/3 تا 2 اینچ نیز جهت استفاده در مبردها کاربرد دارند. اندازه 2/1 اینچ جزء سایزهائی است که بسیار زیاد مورد استفاده قرار می گیرد.

سایزهای ۴/۱ ۲،۱/۱ ۲،۲/۱ ۳،۲۲و۲۶ جز در مواردی که اتصال به Equipment داشته باشیم ، توصیه نشده است و باید بلافاصله پس از لوله متصل شده به دستگاه ، نسبت به تغییر اندازه به یک سایز بالاتر اقدام گردد. سایز ۲/۱ ۲ ممکن است برای اتصالات  Fire Hydrants و شیر کنترل استفاده گردد.

معمولاً لوله ها در طولهای 6 یا 12 متری تولید می شوند. وزن لوله و قطعات نیز بر حسب قطر لوله ویا مشخصات اتصالات در جداولی ارائه می گردد.

سایز لوله ها بر حسب NPS ( Nominal Pipe Size)  یا سایز نامی بیان می شود .همچنین بر اساس استاندارد ASME لوله در سه کلاس ضخامتی تولید می شود :

3- Double Extra Strong 2-Extra Strong ( XS) 1-Standard (Std)

استاندارد ملی آمریکا دسته بندی دیگری کرده و ضخامت را برحسب Schedule Number بیان می کندو مشخصات ابعادی لوله را بر حسب قطر خارجی و SCH را ارائه می کند:

جنس لوله ها

جنس لوله ها با توجه به نوع سرویس و شرایط کارکرد تعیین می شود. و به همین دلیل لوله در جنس های مختلف تولید و عرضه می شود. پس ابتدا به بررسی انواع فولادها می پردازیم :

انواع فولادها

کربن استیل : فولادی که عناصر آلیاژی آن کمتر از 1% و ماکزیمم مقدار کربن آن 0.25% باشد را فولاد کربن استیل می نامند.در این میان نیز عددی بنام «کربن معادل» تعریف می شود که روشی جهت تمییز فولادهاست و به صورت زیر تعریف می شود:

CE=%C+%Mn/6+ (%Ni+%Cu)/15+ (%Cr+%Mo+%V)/5

و بر طبق این مشخصه، کربن معادل فولاد کربن استیل نباید بیشتر از 0.43  باشد.فولاد کربن استیل بر اساس عملیات حرارتی که روی آن انجام می گیرد ( ریخته گری ، شکل دهی و...)به انواع مختلف تقسیم می گردد.

    شیر فلکه های کشویی 

    چگونه از لوله اصلی جلوی درب منزل انشعاب بگیریم

    شیر داخل پیاده رو

    نصب کنتور آب 

    شرح لوله کشی ساختمان 

    طریقه لوله کشی آب سرد و گرم مصرفی

    طریقه اتصال به لوله اصلی

اتصال شبکه لوله کشی 

    طریقه اتصال به لوله اصلی

    جلوگیری از یخ زدن آب 

پی وی سی فشار قوی،

مسی و یا پلی اتیلنی 

لوله های فولادی گالوانیزه 

    شیر داخل پیاده رو

    نصب کنتور آب

    کنتور

    شرح لوله کشی ساختمان

دستگاه سختی گیر آب 

 سیستم حرارت مرکزی و تهویه مطبوع

شیر فلکه سرشیلنگی 

    طریقه لوله کشی آب سرد و گرم مصرفی

شیر فلکه قطع دستی 

فاصله هوایی

 شیر خلا

    شیر یکطرفه

    شیر خلاشکن

    لوله کشی آب سرد و گرم 

لوله های پنج لایه PEX-AL-PEX  

مقاومت مکانیکی بالا

شکل پذیری آسان

طول زیاد کلاف

کمترین میزان ضایعات نسبت به سایر انواع

کاهش قابل توجه میزان مصرف اتصالات

سرعت نصب بالا

عمرمفید طولانی

صرفه جوئی در هزینه

عدم نفوذ اکسیژن و اکسیده شدن تاسیسات

    روش گام به گام رسم لوله کشی آب سرد و گرم

 تعیین محل رایزرها 

تعیین محل شیرهای مصرف

    لوله کشی آب سرد 

لوله کشی آب گرم رفت 

لوله کشی آب گرم برگشتی DHWR 

نوشتن قطر رایزرها:

     UP 

DN

سرویس مشعل 

منبع دوجداره 

لوله های شوفاژ 

جزئیات و دانلود

شامل:

مقدمه نانو 

 مقدمه 

 فناوری نانو 

 معرفی نانولوله‌های كربنی 

    ساختار نانو لوله‌های كربنی 

 كشف نانولوله 

 تاریخچه 

فصل دوم

خواص و کاربردهای نانو لوله های کربنی 

 مقدمه 

 انواع نانولوله‌های كربنی 

    نانولوله‌ی كربنی تك دیواره SWCNT 

    نانولوله‌ی كربنی چند دیواره MWNT 

 مشخصات ساختاری نانو لوله های کربنی 

 ساختار یک نانو لوله تک دیواره 

    طول پیوند و قطر نانو لوله کربنی تک دیواره 

 خواص نانو لوله های کربنی 

 خواص مکانیکی و رفتار نانو لوله های کربن 

 مدول الاستیسیته 

 تغییر شکل نانو لوله ها تحت فشار هیدرواستاتیک 

 تغییر شکل پلاستیک و تسلیم نانو لوله ها 

 کاربردهای نانو فناوری 

 کاربردهای نانولوله‌های كربنی 

 كاربرد در ساختار مواد 

 كاربردهای الكتریكی و مغناطیسی 

 كاربردهای شیمیایی 

 كاربردهای مكانیكی 

فصل سوم

روش های سنتز نانو لوله های کربنی 

 فرایندهای تولید نانولوله های کربنی 

 تخلیه از قوس الکتریکی 

 تبخیر/ سایش لیزری 

 رسوب دهی شیمیایی بخار به کمک حرارتCVD 

 رسوب دهی شیمیایی بخار به کمک پلاسما PECVD  

 رشد فاز  بخار 

 الکترولیز 

 سنتز شعله 

 خالص سازی نانولوله های كربنی 

 تجهیزات 

 میكروسكوپ های الكترونی 

 میكروسكوپ الكترونی عبوری TEM 

 میكروسكوپ الكترونی پیمایشی یا پویشی SEM 

 میكروسكوپ های پروب پیمایشگر SPM 

 میكروسكوپ های نیروی اتمی AFM 

 میكروسكوپ های تونل زنی پیمایشگر STM 

فصل چهارم

شبیه سازی خواص و رفتار نانو لوله های کربنی بوسیله روش های پیوسته 

 مقدمه 

 مواد در مقیاس نانو 

 مواد محاسباتی 

 مواد نانوساختار 

 مبانی تئوری تحلیل مواد در مقیاس نانو 

 چارچوب های تئوری در تحلیل مواد 

 چارچوب محیط پیوسته در تحلیل مواد 

 روش های شبیه سازی 

 روش دینامیک مولکولی 

 روش مونت کارلو 

 روش محیط پیوسته 

 مکانیک میکرو 

 روش المان محدود FEM 

 محیط پیوسته مؤثر 

 روش های مدلسازی نانو لوله های کربنی 

 مدلهای مولکولی 

 مدل مکانیک مولکولی  دینامیک مولکولی 

 روش اب انیشو 

 روش تایت باندینگ 

 محدودیت های مدل های مولکولی 

 مدل محیط پیوسته در مدلسازی نانولوله ها 

 مدل یاکوبسون 

 مدل کوشی بورن 

 مدل خرپایی 

 مدل  قاب فضایی 

 محدوده کاربرد مدل محیط پیوسته 

 کاربرد مدل پوسته پیوسته 

 اثرات سازه نانولوله بر روی تغییر شکل 

 اثرات ضخامت تخمینی بر کمانش نانولوله 

 اثرات ضخامت تخمینی بر کمانش نانولوله 

 محدودیتهای مدل پوسته پیوسته 

 محدودیت تعاریف در پوسته پیوسته 

 محدودیت های تئوری کلاسیک محیط پیوسته 

 کاربرد مدل تیر پیوسته 

فصل پنجم

مدل های تدوین شده برای شبیه سازی رفتار نانو لوله های کربنی 

 مقدمه 

 نیرو در دینامیک مولکولی 

 نیروهای بین اتمی 

 پتانسیلهای جفتی 

 پتانسیلهای چندتایی 

 میدانهای خارجی نیرو 

 بررسی مدل های محیط پیوسته گذشته 

 ارائه مدل های تدوین شده برای شبیه سازی نانولوله های کربنی 

 مدل انرژی معادل 

 خصوصیات  محوری نانولوله های کربنی تک دیواره 

 خصوصیات  محیطی نانولوله های کربنی تک دیواره 

 مدل اجزاء محدود بوسیله نرم افزار ANSYS 

 تکنیک عددی بر اساس المان محدود 

 ارائه  مدل تدوین شده اجزاء محدود توسط نرم افزار ANSYS 

 مدل اجزاء محدود بوسیله کد عددی تدوین شده توسط نرم افزار MATLAB 

 مقدمه 

 ماتریس الاستیسیته 

 آنالیز خطی و روش اجزاء محدود برپایه جابجائی 

 تعیین و نگاشت المان 

 ماتریس کرنشجابجائی 

 ماتریس سختی برای یک المان ذوزنقه ای 

 ماتریس سختی برای یک حلقه کربن 

 ماتریس سختی برای یک ورق گرافیتی تک لایه 

 مدل پیوسته به منظور تعیین خواص مکانیکی ورق گرافیتی تک لایه 

فصل ششم

نتایج  

 نتایج حاصل از مدل انرژیمعادل 

 خصوصیات محوری نانولوله کربنی تک دیواره 

 خصوصیات محیطی نانولوله کربنی تک دیواره 

 نتایج حاصل از مدل اجزاء محدود بوسیله نرم افزار ANSYS 

 نحوه مش بندی المان محدود نانولوله های کربنی تک دیواره در نرم افزار ANSYS و ایجاد ساختار قاب فضایی و مدل سیمی به کمک نرم افزار ]MATLAB [ 

 اثر ضخامت بر روی مدول الاستیک نانولوله های کربنی تک دیواره 

 نتایج حاصل از مدل اجزاء محدود بوسیله کد تدوین شده توسط نرم افزار MATLAB 

فصل هفتم

نتیجه گیری و پیشنهادات 

 نتیجه گیری 

 پیشنهادات 

فهرست مراجع 

فهرست علائم

تعریف علائم اختصاری

برای مشاهده جزئیات و دانلود روی لینک زیر کلیک نمائید:

جزئیات و دانلود

شامل:

یک نقشه کامل با تمام جزئیات عبور خط گاز از جاده که در 2 فایل اتوکد آورده شده است Pipeline road crossing typical arrangement of cased pipe road crossing Pipeline road crossing major secondary road crossing نقشه اتوکد کامل عبور خط گاز همراه کیسینگ از جاده Gas Road Crossing

قیمت فایل فقط 10,000 تومان

 خرید

نقشه کامل عبور خط گاز همراه کیسینگ از جاده

Pipeline road crossing typical arrangement of cased pipe road crossingPipeline road crossing major & secondary road crossingنقشه اتوکد کامل عبور خط گاز همراه کیسینگ از جادهGas Road Crossing

نام فایل های اتوکد:

Pipeline road crossing typical arrangement of cased pipe road crossing

Pipeline road crossing major & secondary road crossing

جهت دریافت فایل نقشه کامل عبور خط گاز همراه کیسینگ از جادهلطفا آن را خریداری نمایید

قیمت فایل فقط 10,000 تومان

 شرح تاسیسات اولیه

 شرح توسعه تاسیسات بمنظور نمك زدائی

 شرح توسه های تدریجی در حین عملیات

 شرح وضعیت فعلی واحد

 توجیه بازرسی فنی

 شرح نیازها

 بررسی وضعیت كلی واحد سلمان از جهات مختلف

 وضعیت واحد در حالت مطلوب عملیاتی

 تأثیر عوامل مختلف در وضعیت مطلوب عملیاتی

 خسارات ناشی از بمباران

 مسائل ناشی از طول مدت بهره برداری

 مسائل مربوط به گسترش حوزه عملیاتی

 تغییرات اعمال شده در واحد در حین عملیات

 نیازهای جدید

 روش بازرسی فنی و امور تكمیلی مربوط به آن

 بازرسی فنی

 روش پرسنلی بازرسی فنی

 روش های فنی بازرسی فنی

 وسائل و ابزار بازرسی فنی

 بررسی های مهندسی و اندازه گیری در محل

 طراحی در محل

 ملاحظات فنی، اقتصادی و اولویت ها

 امور اقتصادی و سرمایه گذاری

 زمان بندی

 امور فنی

 اولویت ها

 تعمیرات برنامه ریزی شده

 گزارش بازرسی فنی تأسیسات سبویل و سازه

 شرح تاسیسات سیویل و سازه

 وضعیت حصار و دروازه ورودی

 خاكریزهای حفاظتی

 سیستم محوطه سازی

 راههای ارتباطی داخلی

 سیستم زهكشی و دفع آبهای سطحی، حوضچه جداسازی آب آغشته به نفت

 ساختمانها

 فونداسیون ها

 سازه ها

 اسكله

 محوطه مخازن

پس از پرداخت، لینک دانلود فایل برای شما نشان داده می شود.

برای مشاهده جزئیات و دانلود روی لینک زیر کلیک نمائید:

جزئیات و دانلود

شامل:

ارائه گزارش پایپینگ و صورت وضعیت  (گزارش رنگ، فیت آپ، جوش، برش و ...) وکلیه ی گزارش های مربوط به پایپینگ در قالب پنج فایل اکسل.

برای مشاهده جزئیات و دانلود روی لینک زیر کلیک نمائید:

جزئیات و دانلود

شامل:

نقشه ها و مدارك مورد نیاز در طراحی Piping

دیاگرام جریان یا فرآیند (PFD)

دیاگرام لوله كشی به همراه ابزار دقیق (P&ID)

Line List

لیست تجهیزات (Equipment List)

Piping Specification

Plot Plan

نقشه های طراحی Piping

Material of Piping

Line Direction Change

شیرها (Valves)

معرفی انواع شیر

انواع شیرهای نوع دروازه ‌ای (Gate Valves)

شیرهای كنترل و تنظیم كننده های فشار

شیرآلات كلاس بندی نشده

انواع ساپورت ها

انواع تكیه گاههای وزنی

لوازم جانبی و ملحقات پمپ

مقدمه

با توجه به نیازهای وسیع صنایع نیروگاهی به تولید انرژی به مقدار كافی و در عین حال بی خطر و به صرفه، سیستمهای piping در نیروگاهها بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. لذا تدوین آیین نامه برای عموم نیروگاهها و مخصوصاً نیروگاههای هسته ای و پالایشگاهها از اهمیت خاصی برخوردار است.

در این راستا، استاندارد سازی و یا به عبارت بهتر كدهای استاندارد مشكلاتی از قبیل هزینه، دردسرهای اضافی و سردرگمیهای ناشی از تفاوتهای غیرضروری میان فرایندها، مواد، سیستمها و تجهیزات را به مقدار قابل توجهی كاهش داده اند. علاوه بر این استانداردسازی قادر است تجربیات صنعتی كه نتایج آن به اثبات رسیده در زمینه های مختلف نظیر امنیت، روش آزمایش و نصب تجهیزات را مستندسازی كرده و در اختیار صنایع مربوطه قرار دهد. در یك ساز و كار مهندسی، استاندارد سازی با استانداردهای داخلی ركت كاملتر می شود. (company standards) . در مقابل در تبادلات میان ارگانیسمهای مختلف صنعتی استاندارد صنعتی (industry standard) مطرح است. بین كشورهای متفاوت نیز یكسان سازی صنعت با استانداردها و توافقات بین المللی (international standard)  صورت می گیرد. برای مثال استاندارد gatt (توافقی عمومی در تجارت و تعرفه های گمركی) كه در سال 1980 شكل گرفت، مدودیتهای صنعتی در تبادلات تجاری را شامل می شود كه یك كد برای رشد استفاده از استاند اردهای بین المللی و لوگیری از استفاده از استانداردهای ملی یا محلی می باشد تا استفاده از این استانداردها در تست تجهیزات و فرایندهای پایانی كار مانع از تجارت و خرید و فروش این محصولات نشود. اكثر شركتهای مهندسی و ساختمانی در ایالات متحده و نیز اروپای غربی تعدادی استاندارد مرجع برای پروژه های نیروگاهی تدوین كرده اند كه نوع سوخت و ظرفیت خروجی های متفاوت را در بر می یردو. این مراجع استاندارد، مخارج لازم جهت طراحی و فرایندهای مهندسی را كاهش می دهند، چرا كه بسیاری از اجزاء و سیستمها از قبل طراحی شده اند و به صورت پیش ساخته هستند و می توان آنها را بین پروژه ها و طرحهای مشابه تبادل نمود. استانداردهای صنعت (industry standard) عموماً توسط نهادهایی نظیر انجمنهای حرفه ای، ارگانیسمهای تجاری و كمیته های فنی منتشر می شوند. سپس این استانداردها بعد از آماده سازی توسط متخصصین مربوطه به توافق صنایع مربوطه می رسد. به منظور محافظت و ایمنی افراد شاغل در صنایع و نیز عمومی شهروندان، معمولاً مدیران فدرال ایالتی و یا شهرداریها، كدهای استاندارد را با قوانین و مقررات مربوطه به خود سازگار می كنند.

اساساً یك كد استانداردی است كه از لحاظ قانونی به تأیید وزارت مربوطه در دولت رسیده باشد. بدین ترتیب یك كد استاندارد در صفت به منزله یك قانون مدون تلقی می شود. هدف هر كد استاندارد، تضمین امنیت عمومی و امنیت صنفی و فنی در یك فعالیت خاص صنعتی است. كدها معمولاً توسط همان سازمانهایی تدوین می شوند كه استانداردها را منتشر می كنند. برای مثال، جامعه مهندسین مكانیك امریكا(ASME)  دارای یك برنامه استاندرادهای فعال بوده و در عین حال كد بویلر و مخازن تحت فشار ASME (ASM E boiler and pressure vessel code) را نیز ارائه می دهند.

در صنایع نیروگاههای هسته ای باید استانداردها در جهت تأمین امنیت، سلامت عموم مردم تكمیل شود. اغلب استانداردهای امنیت هسته ای كه به تأیید رسیده اند و چه آنهایی كه هم اكنون در حال آماده شدن هستند، به امنیت نیروگاهها مربوط می شوند.

در اینجا تاریخچعه مختصری از كدها و استانداردهای مربوط به سیستمهای pipingرا مرور خواهیم كرد، بعلاوه برخی سازمانهایی كه این استانداردها را تولید می كنند را معرفی خواهیم نمود.

مهندسی Piping سه شاخه كلی را شامل می شود:

1) Material of Piping

2) Supporting & Stress Analyse

3) Design

در این جا به بررسی مدارك مورد نیاز برای شروع یك پروژه در یك واحد فرآیندی می پردازیم هر پروژه شامل سه بخش و یا سه مرحله می باشد كه شركتهای مجری انجام پروژه براساس نوع فعالیت تقسیم بندی می شوند. سه بخش كلی پروژه عبارتند از:

1) Engineering            2) Procurment      3) Construction

مرحله اول: بخش مهندسی یا همان بخش طراحی انجام پروژه می باشد.

مرحله دوم: تهیه ابزار آلات لازم برای انجام پروژه می باشد.

مرحله سوم: ساخت و ساز پروژه می باشد.

شركتهای مختلف بنا به نوع فعالیت به شركتهای EPC یا EP و یا PC تقسیم بندی می شوند عمده شركتهای معتبر در این صنعت از نوع شركتهای EPC هستند.

در این مرحله به معرفی نقشه ها و مدارك مورد نیاز برای انجام یك پروژه می‌پردازیم.

برای مشاهده جزئیات و دانلود روی لینک زیر کلیک نمائید:

جزئیات و دانلود

دانلود

شامل:

شرح کلی فرآیند پالایشگاه گاز

موقعیت و مشخصات پارس جنوبی

موقعیت پالایشگاه های پارس جنوبی

پالایشگاه

تاسیسات

سیلابه گیر

شیرین سازی گاز

احیا گلایکل

تثبیت میعنات گازی

بازیافت اتن

صادرات گاز

جداسازی گاز مایع

بازیافت گوگرد

جداسازی گازهای اسیدی

پروپان خنک کننده

احیا کاستیک

فراوری پروپان

فراوری بوتان 

فراوری اتان

تولید انرژی الکتریکی

تولید بخار آب

گاز سوخت

هوای ابزار دقیق

تولید نیتروژن

تامین آب

شیرین سازی آب

تولید آب بدون املاح

تولید آب آشامیدنی

تصفیه پس آبهای صنعتی

آب آتش نشانی

تامین سوخت

آب خنک کن ها

مشعل ها

مخزن درین

حوضچه سوزان

میعانات گازی

جامد سازی گوگرد

سردسازی

ذخیره مواد شیمیایی

ذخیره سازی پروپان صادرات

ذخیره سازی بوتان صادرات

lightning effects

Lightning and its effects

The mechanisms of lightning                                

The effects of lightning                                      

 Direct effects strikes on structures                            

 Indirect effects network overvoltages                          

Protection against the effects of lightning

Risk analysis: numerous tools available                       

Protection of structures external protection                   

 Protection systems lightning conductors                       

 The electrogeometric model                                  

 Capture surface areas                                       

 Downconductors                                            

 Earthing system                                             

Protection of networks and internal equipment                 

 Active and passive protection of the installation                  

 Lightning strike withstand of equipment                        

 Passive protection                                           

 General architecture of the bonding system                      

Voltage surge protectors

Operating principle                                          

Main technologies and characteristics                         

 Air spark gap, surface discharge or gas discharge tube

voltage surge protectors                                        

 Voltage surge protectors with varistor                           

 Voltage surge protectors with silicon components

Zener diodes, thyristor, etc                                    

 Main characteristics                                         

Protection principle                                        

 Protection modes                                           

 Cascaded protection                                         

 Location of voltage surge protectors                            

 Protected lengths                                            

Installing voltage surge protectors                            

 Connecting voltage surge protectors                            

 End of life protection of voltage surge protectors                  

 Coordinating voltage surge protectors                           

Selecting voltage surge protectors                            

The Legrand range of voltage surge protectors                   

 Class I voltage surge protectors                                

 Class II voltage surge protectors                               

Characteristics of Legrand voltage surge protectors               

 Modular voltage surge protectors                              

 Proximity voltage surge protectors                             

Protection of telephone lines                                 

سیستم پوششی چندلایه

انتخاب سیستم رنگ

رنگ های هوا خشک Air drying paints

رنگ های کائوچو کلره Chlorinated Rubber Paints

رنگ های وینیلی Vinyl Coating Systems

پوشش های اپوکسی Epoxy Coatings

اپوکسی های اصلاح شده Modified Epoxy Coatings

پوشش های پلی اورتان Polyurethane Coatings

پوشش سیلیکات روی Inorganic Zinc Silicate

رنگ های حرارت مقاوم سیلیکونی heat Resistant Paints

رنگ های کوره ای Backing Enamels

رنگ های آلکیدی

مواد اولیه رنگ ها

روش های خشک شدن رزین ها و رنگ ها

اثرات محیطی بر رنگ

کنترل آلودگی سطح

آماده سازی سطوح فلزی قبل از رنگ آمیزی

اندازه گیری زبری سطح

آماده سازی شیمیایی

آب شستشو

تععین ضخامت فیلم رنگ

محدوده ضخامت پوشش

پیستوله

عیوب رنگ آمیزی با پیستوله

دستورالعمل اندازه گیری چسبندگی رنگ

تعیین مقاومت رنگ در مقابل ضربه ناگهانی، آزمایش سقوط وزنه

دستورالعمل اندازه گیری سختی فیلم رنگ

دستورالعمل جهت تعیین زمان خشک شدن فیلم رنگ

آزمون پاشش مه نمکی

مقاومت پوشش ها در برابر نفوذ آب در محیطی با رطوبت نسبی 100%‏

عیوب پوشش فسفاته

رنگ آمیزی فولاد گالوانیزه

مقررات ایمنی

آزمون های پوشش های مورد استفاده در محیط های سازگار با مواد غذایی

استاد راهنما: آقای دکتر آرمین منیرعباسی  

تهیه کنندگان: جواد حسینی رامین تیموری محمد صالح نیا  39بهار

2  

اصطلاح پایپینگ عموما در مسائل مربوط به انتقال سیال از طریق لوله ، اتصالات مربوطه و شیرآلات بکار برده          می شود . به عبارت دیگر به سیستم لوله کشی در تاسیسات پایپینگ گفته می شود.  

اقسام پایپینگ :    :جهت انتقال مواد بین مخازن ، تجهیزات و واحدهای فرآیندی Process-1   :جهت لوله کشی های بارگیری و اسکله های دریایی Marin -2   :جهت انتقال آب ، فاضلاب ، آبهای سطحی و مواد زائد که عموما بصورت زیر زمینی اجرا می شود . Civil -3   :جهت انتقال بخار، آب ، هوا و سوخت مصرفی Service(Utility) -4 : لوله کشی با قطر بالا جهت انتقال مواد فرآیندی بین شهرها و ایستگاه ها می باشد. در این گروه Transport -5 Gas Gathering Line جهت انتقال نفت از چاه ها به تاسیسات فروش، Flow Line لوله کشی هایی مانند جهت بهره برداری گاز تا مرکز تفکیک یا پالایشگاه گاز می توان نام برد.         

نمایی از پالایشگاه در حال ساخت میعانات گازی بندرعباس 

3 

مراحل انجام پایپینگ :  - مهندسی (طراحی) 1 - تدارکات (خرید) 2 ) - اجرا (ساخت 3 

 : - مهندسی (طراحی) 1  کلیه مدارک اجرایی از جمله P&IDدر این مرحله مطابق        های مربوطه و ... تهیهSpec  وISO و Plot Plan می شود . ابتدا طرح کلی جریان کشیده می شود که چه چیزی از چه نقطه ای تا کدام نقطه. سپس نقشه های مربوطه تهیه شده و بصورت مدارک اجرایی تحویل کارفرما می گردد.  

 : (ISO)نقشه های آیزو متریک این نقشه ها اصلی ترین مدارک اجرایی پایپینگ می باشند که بصورت سه بعدی ترسیم شده و مشخص کننده تمام جزئیات لوله ها و متعلقات آنها در اندازه های معین می باشد. این نقشه کلیه مشخصات اجرایی پایپینگ مانند سایز، طول و جنس لوله، مسیر لوله کشی و محل هایی که لوله ها به تجهیزات متصل می شوند و محل پایه ها و نگهدارنده های سیستم لوله کشی را نشان می دهد.  

 : - تدارکات (خرید) 2 به فرآیندهایی شامل تهیه لیست مناقصه گران ، برگزاری مناقصه ، انتخاب پیمانکار ، انعقاد قرارداد و انجام مراحل   به محل اجرای پروژه اطلاق می گردد .(Material)خرید و حمل مواد مورد نیاز   

4                   

نمونه ای از یک نقشه آیزومتریک    

5  

 : ) - اجرا (ساخت 9 *مهم ترین وظایف دفتر فنی پایپینگ :  - دریافت و بایگانی آخرین رویژن(نسخه) نقشه ها 1 با نقشه های آیزومتریک و در نهایت یافتن P&ID - بررسی کمبودها و مغایرت رویژن نقشه ها نظیر چک کردن 2 به واحد مهندسی کارگاهی جهت (Technical Query) TQتناقضات و مغایرت های احتمالی و تهیه و ارسال رفع تناقضات .  (MTO) - تهیه و برآورد متریال مورد نیاز از نقشه 3 (Piping Control System) PCS - وارد کردن اطلاعات متریال پایپینگ در نرم افزار 4  - سرجوش گذاری و اسپول بندی نقشه های آیزومتریک و اخذ تاییدیه از کارفرما و بخش نظارت 5 PCS وارد کردن اطلاعات مربوط به سرجوش ها در نرم افزار – 6 -تهیه جبهه کاری قابل انجام برای شاپ و سایت و ابلاغ به واحد اجرا 7 

اسپول و اسپوی بندی به مجموعه ای از لوله و اتصالات لوله اطلاق می شود که در شاپ جوشکاری گردیده و جهت نصب به سایت حمل می شود . برای امکان حمل و نصب آسان تر ، خط به قطعات کوچکتری به نام اسپول تقسیم می شود و از آنجاییکه انجام عملیات جوشکاری در سایت به دلیل وجود محدودیت های مختلف هزینه ی بیشتری نسبت به انجام آن در شاپ دارد در پروژه های پایپینگ همواره تلاش بر این است که حجم عملیات جوشکاری حتی الامکان به شاپ انتقال یابد. نکات مهم در سر جوش گذاری و اسپول بندی:  - شماره گذاری سرجوش ها و اسپول ها در جهت جریان انجام می گیرد 1 - برای تعیین اندازه اسپول ها لازم است فاکتورهای طول، قطر خط، وزن اسپول به گونه ای مورد توجه قرار گیرد 2 که برای جابجایی مشکلی به وجود نیاید. 

6 

  اینچ می بایست در سایت کار شوند و نیازی به اسپول بندی ندارند. 2 - سر جوش های زیر 3 - برای شماره گذار سرجوش های شاپ معمولا از دایره و برای سایت از مربع استفاده می شود. 4 - تعیین اندازه ی اسپول باید به صورتی باشد که دارای توجیه اقتصادی جهت جرثقیل مورد نیاز برای نصب اسپول 5 ها داشته باشد. - در بسیاری از موارد جهت جلوگیری از ایجاد مشکلات در مرحله ی نصب، ضروری است که طول لوله موجود 6 میلی متر بیشتر از مقدار مذکور در آیزومتریک درنظر گرفته شود. بدیهی است این 111در یکی از طرفین در حدود مقدار اضافه در صورت عدم نیاز در مرحله ی نصب حذف می گردد.  

متریال مصرفی در پایپینگ : لوله و تیوب : وسایلی هستند که برای انتقال سیالات از یک محل به محل دیگر مورد استفاده قرار می گیرند . از پایپ برای انتقال  اینچ می باشد و از تیوب 2سیال از یک نقطه به نقطه دیگر با فاصله نسبتا زیاد استفاده می شود که عموما سایز بالای برای گردش سیال در داخل یک سیستم یا ماشین محدود به منظور انتقال انرژی و سیستم های ابزاردقیق بکارمی   اینچ می باشد.2رودکه عموما سایزکمتر از 

لوله ها از نظر سیستم ساخت: لوله های درز دار : دراین لوله ها ابتدا ورق به شکل لوله فرم داده شده وسپس محل درز به وسیله جوش به هم پیوسته می شود. این لوله ها به دو صورت مارپیچ و ساده ساخته می شود . لوله های بدون درز : دراین روش لوله ها بدون درز بوده وبرای ساخت آن یک قطعه شمش را گرم کرده وتوسط سمبه ماتریس ازیک قالب مخصوص عبورداده وسپس باغلطکهای مخصوص تحت نورد وکشش قرارمی دهند تا اندازه مورد نظر       بدست آید.  

7 

لوله ها از نظر متریال :  - لوله گالوانیزه: بیشتر جهت خطوط لوله آب استفاده می شود 1 -لوله کربن استیل: جهت مایعات و گازهایی که خطر خوردگی ندارند استفاده می شود 2 -لوله کربن استیل نیس :جهت مایعاتی که کمی خاصیت خورندگی دارند 3  :جهت مایعات با دمای بسیار پایین استفاده می شود LTCS -لوله کربن استیل 4 Fire Water -لوله کاپرنیکل: لوله های مقاوم در برابر سایش ، مانند خط 5 -لوله استنلس استیل: جهت مایعات با درجه خورندگی بسیار بالا 6 -لوله های 7 و GRP               :جهت انتقال مایعات با خورندگی بالا و فشارپایین و خطوط زیرزمینی GRE  Sea Waterمانند 

اتصالات :               درجه01 و 45 :از این اتصال جهت تغییر مسیر خط استفاده می شود و اغلب بصورت (Elbow) -زانویی 1 می باشد .           

8 

 :این اتصال بصورت انشعاب از لوله اصلی بوده و قسمت رایزر آن هم سایز یا کوچکتر از (tee) -سه راهی 2 هدر است.           

 :این اتصال جهت اتصال لوله های با سایزکوچکتر به لوله های با سایز بزگتر استفاده می (Reducer) -کاهنده 3 شوند که به دو صورت هم مرکز و خارج از مرکز می باشند.          

9  

- انشعاب لوله به لوله: این گونه انشعاب کم هزینه ترین روش انشعاب می باشد . در صورت نیاز جهت 4  می گویند.Paddingتقویت در این اتصال از یک ورق استفاده می شودکه به این عمل           

انشعاب بدون پدینگ           

انشعاب به همراه پدینگ 

10 

 :(Cap) - کپ 5 این اتصالات جهت مسدود کردن انتهای لوله استفاده می شوند.           

انواع اتصال لوله ها :  - اتصال جوشی لب به لب: 1 این اتصالات مناسب ترین روش برای آب بند کردن لوله های نفت و گاز می باشد که جهت ساخت اسپول ها مناسب است.        

11 

 - اتصال جوشی نر و مادگی: 2 این اتصالات مناسب ترین روش برای اتصال لوله های انتقال مواد سمی، اشتعالزا، گران قیمت و خورنده می باشد. این روش اتصال از نظر جوشی استحکام زیاد و از نظر آب بندی مطمئن بوده و هیچگونه فلز جوش وارد لوله            نمی شود.           

 - اتصال رزوه ای(دنده ای): 3 این نوع اتصالات در صنعت نفت و گاز کاربرد کمتری داشته و بیشتر جهت خطوط کم اهمیت و جانبی بکار             می رود . نصب آسان از مزایان این نوع اتصالات می باشد. لوله گالوانیزه بصورت اتصالات دنده ای بکار می رود .          

12 

 - اتصال فلنجی: 4 اینچ وبالاتر ودرمواردی که بطوردوره ای احتیاج به باز وبستن سیستم 2ازاین نوع اتصال معمولا برای اندازه های وجود دارداستفاده می شود. این نوع اتصال همیشه بصورت جفت بکار می رود که هرکدام از فلنجها از یکطرف به لوله متصل واز طرف دیگرفلنجها روبروی یکدیگر قرار گرفته وبا پیچ ومهره به هم محکم می شوند. در بین فلنجها   قرارداده می شود. Gasketنیز جهت آب بندی نوعی لایی به نام          

 : (Gasket)واشر یا گز کیت جهت جلوگیری از نشت جریان سیال و آب بند کردن بین دو فلنج استفاده می شود.       

13 

محل انجام عملیات اجرایی در پروژه های پایپینگ:   :(Shop) - شاپ 1 Spoolمحلی است خارج از محدوده عملیات اصلی پایپینگ جهت ساخت   :(Field) - سایت 2 محل انجام عملیات اصلی پروژه  

پایپینگ به دو صورت اجرا می گردد :  Above Ground (AG) - روزمینی / 1 این عملیات هم در شاپ و هم در سایت قابل اجرا است.  Under Ground (UG) - زیرزمینی/ 2 این عملیات فقط در محل سایت اجرا می شود.         

 UG/                                                                      زیر زمینی AG/                           روزمینی  

14 

 : (Shop)اجرای عملیات پایپینگ در شاپ - حمل لوله ها 1 (Beveling) - شیبدار کردن لبه لوله ها 2 3- Fit up  (Welding) - جوشکاری 4 - بازرسی جوش 5 - تنش زدایی 6 - حمل لوله ها  :بار گیری لوله ها از انبار و حمل و تخلیه در محل شاپ 1  :شیبدار کردن لبه لوله جهت ایجاد درز و یا شکاف جوش را (Beveling) - شیبدار کردن لبه لوله ها 2  می گویند.Beveling        

  می گویند .Fit up : اتصال لوله ها به هم توسط لقمه جهت انجام عملیات جوشکاری را Fit up -9 این عمل توسط وسیله ای به نام فیتر انجام می شود.     

15 

 : جوشکاری یکی از فرآیندهای اتصال دائم قطعات(فلزی یا غیر فلزی) است که (Welding) - جوشکاری 4 به دو روش ذوبی و غیر ذوبی انجام می شود. جوشکاری یکی از روش های تولید می باشد و هدف آ اتصال دائمی مواد مهندسی به یکدیگر است به گونه ای که خواص اتصال با خواص مواد پایه برابر باشد . به طور کلی در پایپینگ دو روش متداول جهت جوشکاری وجود دارد :  : - جوشکاری به وسیله الکترود روکش دار 1 این روش به وسیله دست توسط الکترود روکش دار انجام می شود و مقدار عیوب آن از سایر روشها بیشتر است. در این روش حفاظت حوضچه مذاب در برابر اکسیژن و ازت موجود در هوا به عهده پوشش الکترود می باشد .به این روش در اصطلاح جوشکاری برق نیز گفته می شود.        

- جوشکاری آرگون :در این روش حفاظت حوضچه مذاب در برابر اکسیژن توسط گاز آرگون انجام می 2 پذیرد. به الکترود مصرفی در این روش فیلر گفته می شود.        

16 

پاس جوش: در جوشکاری هر یک خط جوشکاری را یک پاس می گویند. بسته به اینکه جوشکاری در کدام مرحله باشد سه پاس مختلف قابل تعریفند : : به اولین پاس جوش گفته می شود که در صنایع نفت و گاز معمولا توسط (Root Pass) -پاس ریشه 1 جوشکاری آرگون صورت می پذیرد.   :به پاسهای میانی گفته می شود. (Filling Pass) - پاس پرکننده 2 - پاس رویه: به پاس نهایی گفته می شود. 3 

بازرسی جوش :   : در این روش فقط عیوب ظاهری با چشم غیر مسلح قابل روئیت هستند .(VT) - بازرسی چشمی 1  :در این روش روی جوش ابتدا به وسیله مایع رنگین که خاصیت نفوذ دارد آغشته می کنند. (PT) - مایعات نافذ 2 بعد از مدت زمانی مایع در تمام سوراخ ها نفوذ کرده و توسط ماده دیگری به نام ظاهر کننده عیب و ایراد جوش مشخص می شود. این روش برای ترک های ریز که با چشم قابل روئیت نیستند بیشتر استفاده می شود.  : در این روش از امواج ماورای صوتی که به وسیله ی دستگاه های (UT) - امواج صوتی یا اولترا سونیک 3 مخصوص ایجاد می شود را از محل جوش عبور می دهند. در صورتیکه عیب و ایراد در جوش وجود داشته باشد، امواج معکوس شده و آن را مشخص می کنند. - رادیو گرافی : محل مورد نظر را در مقابل اشعه قرار داده و در پشت آن هم فیلم مخصوص قرار می دهند. 4 چون اشعه از تمامی اشیا عبور می کند چنانچه در جوش ترک یا حفره ای وجود داشته باشد روی فیلم عکاسی آن عیب نشان داده می شود.  و یا (Repair) نسبت به ترمیم جوش(Reject)در صورتیکه جوش در تست های انجام شده مورد تایید واقع نشود  در محل جوش اقدام می شود.(Cut Out) بریدن کل لوله   

17 

تنش زدایی جوش : پس از انجام جوشکاری همواره مقداری تنش پسماند در قطعه جوش شده باقی می ماند. این تنش به دلیل گرم و سرد شدن موضعی و غیر یکنواخت تولید شده و باعث افت کیفیت جوش می شود. یکی از روشهای تنش زدایی روش حرارتی است. در این روش قطعه جوش شده بصورت یکنواخت تا درجه حرارت مناسب حرارت داده شده، به مدت کافی در آن درجه حرارت نگهداری می شود و سپس به صورت یکنواخت سرد می شود.  

 :(Field)اجرای عملیات پایپینگ در سایت  (Spool) - نصب اسپول 1 2- Fit up  (Welding) - جوشکاری 3 - بازرسی جوش 4 - تنش زدایی 5 (Support) - نصب ساپورت 6   :(Support)ساپورت ساپورت باعث ثابت شدن لوله در محل مورد نظر، حفظ لوله از تنش های داخلی و خارجی، جلوگیری از لرزش لوله و ... بکار گرفته می شود . Dummy Support , Shoe , Clamp , ساپورت انواع مختلفی از جمله Trunnion , Cold  و ... دارد که بسته به نوع تنش و محل ساپورت بکار گرفته Shoe , Tee Post ,Guide , Hanger می شوند .   

18 

     :این نوع ساپورت از یک طرف به زیر پایپ جوش شده و از سمت دیگر به زمین متصل Dummy Support می شود.          

 : این نوع ساپورت از قسمت زیرین به تکیه گاه هایی متصل شده و در قسمت قوسی شکل به Shoe(بالشتک) لوله جوش داده می شود.           

19 

  : در این نوع ساپورت از قسمت کناری پایپ به عنوان تکیه گاه استفاده می شود .Trunnion          

   :این نوع ساپورت برای خطوطی مورد استفاده قرار می گیرد که نمی توان ساپورت را به آنها جوش کرد. Clamp          

20 

  : این نوع ساپورت از قسمت بالایی به یک فنر متصل بوده و قسمت پایینی آن لوله را در بر می گیرد..Hanger        

 بوده که لوله به روی T : در این نوع ساپورت قسمت زیرین به زمین متصل و قسمت فوقانی به شکل Tee Post همین قسمت تکیه داده می شود.            

21 

 : UG/(Field)اجرای عملیات پایپینگ خطوط زیرزمینی در سایت  - بازرسی جوش 6 - خاکبرداری                                               1 - تنش زدایی 7 - حمل لوله از انبار به محل سایت                2 3-     - ایجاد لایه محافظ 8                                                  Laying 4-        (Back Fill) - خاکریزی 9                                               Fit up (Welding) - جوشکاری 5 

خاکبرداری: خاکبرداری مسیر لوله کشی با عمق و عرض تعیین شده در مدارک پروژه انجام می گردد. این عملیات عموما توسط بیل مکانیکی انجام می پذیرد.   :به عملیات ریسه کردن لوله ها در کنار مسیر مورد نظر گفته می شود. Laying ایجاد لایه محافظ در برابر خوردگی: حفاظت لوله های زیرزمینی از طریق حفاظت کاتدی همراه با عایق پوش کردن صورت می پذیرد. عایق کاری به دو صورت سرد و گرم انجام می شود . عایق کاری سرد: شامل فعالیت های زیر می باشد : تمیزکاری لوله ها به وسیله برس سیمی، سند بلاست، ساچمه زنی انجام می شود. اجرای لایه پرایمر روی لوله  پیچیدن نوار زیری و نوار رویی کلیه عملیات فوق در طول لوله (بغیر از محل سرجوش ها) معمولا در کارخانه انجام گرفته و لوله به سایت حمل    می شود. محافظت محل سرجوش ها و اتصالات در زمان اجرا در سایت انجام می گیرد. عایق کاری گرم:  در این نوع عایق کاری از قطران زغال سنگ یا قیر زغال سنگی استفاده می شود که این قیر با استفاده از پرایمر مخصوص خود و نوار پشم شیشه زیر و رویی بکار می رود.  :پس از تکمیل عملیات پایپینگ و قرار دادن لوله در محل ترانشه مسیر خاکبرداری شده (Back Fill)خاکریزی توسط خاک مناسب در لایه های مختلف پر شده و متراکم می گردد. این عملیات به دلیل کم عرض بودن محل خاکریزی معمولا به وسیله کمپکتور دستی انجام می شود. 

22 

پیش راه اندازی پیش راه اندازی شامل مراحل زیر می باشد :  - هیدرو تست 1 2- Flushing / Air Blowing 3- Reinstatement   - پوشش (رنگ آمیزی) 4  - هیدرو تست : آزمایشی است جهت کنترل نشتی خطوط که شامل فعالیت های زیر می باشد 1  :چک کردن خطوط از لحاظ مختصات و مطابقت آنها با مختصات موجود در نقشه. Line Alignment-1 :به مجموعه ای از نقشه ها و مدارکی گفته می شود که خطوط آنها در ارتباط با یکدیگر Test Package -2 بوده و دارای فشار تست یکسان و یا نزدیک به هم باشند. هدف از تست پکیج تقسیم بندی خطوط به بخش های کوچکتر که لوپ نامیده می شوند و بر اساس آن امکان کنترل بهتر و تکمیل خطوط ناقص یا رفع پانچ های تعیین شده، انجام می پذیرد. : تست پکیج های تهیه شده جهت تعیین پانچ ها به کارفرما ارسال می گردد. پس از تعیین Punch Cleaning-3 شدن پانچ ها، موارد جهت انجام تست توسط پیمانکار برطرف می گردد.  بسته و داخل آن را با آب پر می کنند وآن را Blind Flange - انجام تست: ابتدا دوطرف خط تعیین شده را با 4 برابر فشار طراحی) به مدتی که در مدارک پروژه آمده قرار می دهند. اگر فشار خط در مدت 5/1تحت فشار(عموما زمان مذکور کاهش نیافت، تست خط مورد تایید می باشد.   :این مرحله شامل عملیات خارج کردن آب هیدرو تست و تمیز کاری و Flushin / Air Blowing -2 خشک کردن لوله ها با هوا یا بخار می باشد.     

23 

 ها در محل خود، باز کردن کلیه قطعات Valve  : این مرحله شامل بستن کلیه Reinstatement - تثبیت یا 9 موقت و بستن قطعات اصلی ، تکمیل ساپورت ها ، بولت ها ونظیر آن می باشد.  : - پوشش 4 در برابر رطوبت و خاک آنها را رنگ آمیزی می کنند که شامل مراحل زیر AGبرای محافظت تجهیزات و خطوط می باشد: -تمیزکاری سطح لوله: در این مرحله سطوح مورد نظر را کاملا تمیز وعاری از هرگونه زنگ، چربی وحتی 1 (Shot Blas ویا ساچمه زنی(Sand Blast)رنگ کارخانه ای می نمایند. برای این کار ازروش شن پاشی استفاده t) می گردد. - رنگ لایه زیرین: این لایه رنگ بلافاصله بعد از انجام تمیزکاری سطح در شاپ صورت می پذیرد. دراین 2 مرحله محل سرجوش ها رنگ آمیزی نمی شود. این محل ها پس از انجام عملیات جوشکاری در سایت رنگ آمیزی می گردند.  - رنگ لایه میانی و نهایی: اجرای این لایه از رنگ آمیزی در محل سایت انجام می شود. 3 

عایق های حرارتی : جهت جلوگیری از اتلاف حرارت و یا جلوگیری از کندانس شدن فرآیند از عایق های حرارتی استفاده می شود. عایق های حرارتی به دو صورت گرم و سرد می باشند. عایق های گرم: جهت چلوگیری از اتلاف انرژی حرارتی یا برای حفاظت اشخاص از تماس بدن با لوله های داغ  درجه) استفاده می شود. عایق های گرم معمولا از جنس پشم سنگ می باشند که بصورت پتویی، تخته 65(بالای ای و یا پیش ساخته وجود دارند. برای نصب این عایق ها دور تجهیزات و لوله کشی بایستی از سیم، تسمه و بست استفاده کرد. عایق های سرد : جهت جلوگیری از ایجاد تعرق در لوله های با دمای پایین یا حفاظت اشخاص و جلوگیری از تماس بدن به لوله استفاده می شود. جنس این عایق ها معمولا از پلی یورتان بصورت جامد و سخت می باشد. 

* پیشگفتار

شرکت Megger از مؤسسات با اهمیت در تولید لوازم اندازهگیری الکتریکی به شمار میرود.

پیشینة این شرکت به اواخر سدة نوزده میلادی متکی است که شرکتی با نام

Evershed & Vignoles در انگلستان تاسیس شد و یکی از اولین دستگاههای تولیدی این

شرکت یک مولد دستی بود که با تولید ولتاژ زیاد، امکان تست مقاومت در محدودة مگا اهم

را فراهم میکرد. نام این دستگاه از MEGaohm metER به Megger خلاصه شده و سپس

بهصورت یک نام تجاری درآمد. این اختراع به دستگاه متداولی در تست عایقی تبدیل شده

و در سراسر جهان مورد استفاده قرار گرفت. علاوه بر این شرکت مزبور دارای موارد متعدد

حق ثبت اختراع در زمینههای مختلفی است که عمدة آنها مربوط به اندازهگیری الکتریکی

هستند.

شرکت اولیه با ادغام در شرکتهای دیگر در سال 1987 نام خود را به

Megger Instruments Limited تغییر داد و اکنون دفاتر اصلی آن در کشورهای انگلستان،

آمریکا، سوئد و آلمان واقع شدهاند. بیش از 1۰۰۰ نوع محصول در ۲۵ گروه از تولیدات

این شرکت است که در سه شاخة قدرت، تاسیسات ساختمانی و مخابرات دستهبندی

شدهاند.

کتابچهی حاضر به معرفی روش اندازهگیری مقاومت ارت با استفاده از دستگاههای کلمپی

میپردازد و از دو جزوه به اسامی Guide to Clamp-on Earth Testing و راهنمای استفاده

از دستگاههای ارتسنج کلمپی DET14-DET24 که هر دو از انتشارات شرکت Megger

هستند تهیه شده است.

نکتة حائز اهمیت اینکه این کتابچه روشهای استفاده از دستگاه کلمپی را بررسی کرده و

اعداد و ارقام و شیوههای اجرای تاسیسات اشاره شده در آن ممکن است با ضوابط و

استانداردهای کشور ما متفاوت باشند.

تقاضا دارم در صورت مشاهدة اشتباهات نگارشی و فنی، آنها را از طریق ایمیل

akbarzadeh50@gmail.com به اینجانب منتقل فرمائید تا در ویرایشهای بعدی اصلاح

شوند.

با سپاس فراوان

اکبرزاده

آذر 94

راهنمای ارت سنجی کلمپی  

* مقدمه

آزمایش کیفیت سیستم زمین یکی از اساسیترین مباحث در زمینة نگهداری سیستمهای الکتریکی به شمار میرود. از الکترودهای زمین برای

تامین مسیری امن جهت دفع جریانهای ناشی از خطا، برخورد صاعقه، الکتریسیتة ساکن و امواج الکترومغناطیسی یا رادیویی استفاده میشود.

با گذشت زمان، سیستمهای زمین به دلیل شرایط محیطی یا بلایای طبیعی )نظیر برخورد صاعقه( دچار تضعیف یا تخریب میشوند. همچنین

با توسعه تاسیسات ممکن است نیاز به تغییراتی در سیستم زمین نصب شده احساس شود.

از خطرات ناشی از تضعیف سیستم زمین میتوان به برقگرفتگیهای مرگبار، صدمه به تجهیزات یک کارخانه، کاهش راندمان لوازم حساس

برقی، اشکال در خطوط ارتباطی دیجیتالی و افزایش دما و احتمال آتشسوزی اشاره کرد. سیستمهای زمین بدلیل احداث خارج از محوطة

ساختمانی یا کارگاهی و دفن در زیر خاک، نسبت به سایر امور تاسیسات برقی چالشهای متفاوتی محسوب میشوند. تنها راه اطمینان از

توانایی سیستم در دفع جریانهای خطا و امواج مزاحم، اندازهگیری دورهای مقاومت زمین آن سیستم است.

یک سیستم زمین خوب ضمن محافظت از اشخاص و تجهیزات، سبب بهبود راندمان لوازم حساس الکترونیکی نیز میشود. همبندی با زمین

نیز یکی از بخشهای اصلی سیستم بوده و آزمایش کیفیت اتصال زمین همبندی باید در برنامهریزی برای نگهداری سیستمهای الکتریکی

مد نظر قرار گیرد. تا دهة 1980 روش افت ولتاژ )و انواع مختلف آن( تنها شیوة موجود برای چنین آزمایشی بود. تا اینکه در این دهه روش

گیرهای (Clamp-on) یا بدون میله (stake-less) ابداع و به تدریج به محبوبیت و مقبولیت آن اضافه شد.

این کتابچه با تمرکز بر ارتسنجهای کلمپی تهیه شده تا درک مناسبی از روش کار این دستگاهها و موارد قابل استفاده و غیر قابل استفادة

آنها فراهم شود. برای اطلاعات بیشتر در مورد آزمایشهای افت ولتاژ و مقاومت ویژة خاک به کتابچهی دیگر شرکت Megger به نام

Getting Down to Earth مراجعه نمایید.

* روش افت پتانسیل یا افت ولتاژ

چنانچه ذکر شد روش گیرهای (Clamp-on) یا بدون میله (stake-less) روش نسبتاً جدیدی برای بررسی کیفیت اتصال زمین به شمار

میرود. اما تاریخچة روش افت ولتاژ به دهة 1930 و تحقیقات پروفسور H.B. Dwight )استاد دانشگاه MIT ( بازمیگردد. این روش با وجود

آنکه دقیقترین شیوة اندازهگیری مقاومت الکترود زمین است، مشکلات و معایبی نیز دارد. در این جا بدون ورود به مباحث تئوری یا فرمولهای

ریاضی مربوطه، با اصول اساسی این روش آشنا میشویم.

در این روش بایستی میلهای بنام الکترود جریان در فاصله مناسبی از الکترود زمین که به اندازة سیستم زمین بستگی دارد در خاک کوبیده

شود )لازم به ذکر است که اتصال الکترود زمین از سیستم باید قطع شود(. حال دستگاه ارتسنج به الکترود ارت تحت سنجش، الکترود جریان

و یک الکترود ولتاژ متصل میشود. با تقسیم فاصلة بین دو الکترود به 10 قسمت مساوی، الکترود ولتاژ در 10 ، ۲0 ، 30 ، . . . و 90 درصدی

فاصلة بین الکترود زمین و الکترود جریان در خاک کوبیده شده و در هر نقطه اندازهگیری انجام میشود. سپس مشابه شکل زیر نموداری از

اعداد قرائت شده نسبت به طول ترسیم کرده و قسمتی از منحنی که به خط صاف تبدیل شده مقاومت تقریبی الکترود ارت را به دست

میدهد.

  راهنمای ارت سنجی کلمپی

شکل « ۱ »

با تغییر مکان الکترود جریان و تکرار آزمایش میتوان به این نتیجه رسید که این روش برای اندازهگیری مقاومت ارت کاملاً قابل اطمینان

بوده و درصورت تأمین مسافت لازم برای قرارگیری الکترود جریان، قابلیت استفاده برای سیستمهای زمین با هر اندازهای را دارا میباشد. این

روش مورد تائید IEEE و سازگار با IEEE 81 بوده و در شرایط آرمانی ارائهی آن بهعنوان تنها روش اندازهگیری مقاومت زمین، امکانپذیر

بود. ولی از آنجا که همیشه به شرایط ایدهآل دسترسی نداریم، با سه محدودیت عمده در مورد این روش مواجه هستیم:

1 - این شیوه بسیار زمانبر و پرزحمت است. باید موقتاً میله یا الکترودهایی در خاک کوبیده شده، سپس جابجا شوند. نیاز به برقراری اتصال

با سیم بین آنها داشته و در نهایت اطلاعات قرائت شده به شکل نموداری ترسیم شوند.

۲ - برای انجام آزمایش بایستی الکترود ارت از سیستم جدا شود. در نتیجه در طول عملیات سنجش، سیستم در معرض محافظت نیست. پس

از اتمام عملیات نیز باید الکترود را مجدداً به سیستم متصل نمود که علاوه بر اتلاف وقت بیشتر، احتمال بروز خطا در صورت اتصال ضعیف

یا نادرست را به همراه دارد.

3 - محدودیتهای مکانی و سازههای اطراف میتوانند مانع بزرگی در جاگذاری الکترودهای کمکی ایجاد کنند.

راهنمای ارت سنجی کلمپی  

* ارتسنج کلمپی یا گیرهای

ارتسنج کلمپی در صورت استفادة صحیح، سبب افزایش کارآیی و سرعت میشود زیرا لزومی به جداسازی سیستم ارت و جاگذاری الکترودهای

موقت نیست. درون گیرة دستگاه از یک سیمپیچ فرستنده جهت اعمال ولتاژ و یک سیمپیچ گیرنده جهت اندازهگیری جریان استفاده شده؛

این دستگاه ولتاژ مشخصی را به یک مدار کامل اعمال کرده و پس از اندازهگیری جریانی که در مدار جاری میشود، )با استفاده از قانون اهم(

مقاومت مدار را محاسبه میکند.

شکل « ۲ »

مطابق شکل فوق ارتسنج کلمپی برای عملکرد درست به یک مدار الکتریکی کامل نیاز داشته و کاربر باید از اینکه زمین در مسیر بازگشت

جریان قرار دارد اطمینان حاصل کند. در این روش مقاومت کل مسیری که سیگنال اعمالی از آن عبور کرده اندازهگیری میشود.

* ارت تستر کلمپی )گیرهای( چگونه کار میکند؟

در شکل زیر یک سیستم ارت الکترودی مشاهده میشود. )در برخی کشورها همبندی لوله فلزی آب به سیستم زمین مجاز نیست(. با فرض

اینکه هدف ما اندازهگیری مقاومت زمین الکترود سبز رنگ سمت راستی است، معمولا بایستی الکترود را از سیستم جدا و از روش تست

سهسیمه استفاده کرد که این روش به دلیل نیاز به کوبیدن میلههای کمکی همیشه قابل استفاده نیست؛ از جمله در مواجهه با کاشی، موزائیک

یا بتون.

  راهنمای ارت سنجی کلمپی

شکل « ۳ »

یک روش برای فائق آمدن بر این مشکل، استفاده از یک ارت سنج کلمپی است که فقط باید گیره دستگاه را به دور الکترود حلقه کرد. اما

کاربر باید به خوبی با نحوه کار دستگاه و اینکه چگونه اندازهگیری انجام میشود آشنا باشد تا اندازهگیری دقیقی از مقاومت زمین صورت گیرد.

در شکل ۴ مدار معادلی برای وضعیت حاکم بر شکل 3 ترسیم شده است. هر یک از اجزای مدار از قبیل لوله آب و الکترودها دارای مقاومتی

نسبت به زمین هستند.

ارت سنج کلمپی تمام این عناصر را با هم موازی و با الکترود مورد آزمایش بصورت سری در نظر گرفته و در نتیجه

بجای مقاومت الکترود مورد نظر، مقاومت معادل کل حلقه را اندازه میگیرد.

مثلاً در شکل ۴ که الکترود مورد نظر دارای مقاومت زمین 10 اهمی است، ارت سنج عدد 99 / 1۲ اهم را نمایش میدهد. برای فهم بهتر

موضوع، روشی که این دستگاه بر مبنای آن عمل میکند را بررسی میکنیم.

شکل « ۴ »

در داخل کلمپ یا گیره دستگاه از دو سیمپیچ استفاده شده است که یکی از آنها جریانی را در مدار القا و دیگری جریان القا شده را اندازه

میگیرد. ولتاژ ورودی به سیمپیچ اول مقدار ثابتی داشته در نتیجه جریان القا شده در مدار با مقاومت معادل آن رابطه مستقیم دارد.

راهنمای ارت سنجی کلمپی  

شکل « ۵ »

نکته مهم که باید در نظر داشت این است که در اندازهگیری بدون الکترود )با استفاده از روش کلمپی(، مقاومت کل یک حلقه اندازهگیری

میشود. از اینجا دو قانون کلیدی و کاربردی در اندازهگیریهای بدون الکترود به شرح زیر حاصل میشود:

۱ - وجود یک لوپ یا حلقه برای اندازهگیری لازم است.

الف( باید مسیری متشکل از مقاومتهای سری و موازی داشته باشیم و هر چه مقدار مقاومت معادل کمتر باشد، بهتر است. هرچه تعداد

الکترودها یا مسیرهای عبور جریان به زمین بیشتر باشد، نتایج حاصل از اندازهگیری الکترود مورد نظر به مقاومت زمین واقعی آن الکترود

نزدیکتر خواهد بود.

ب( اگر لوپ یا حلقهای برای اندازهگیری نداشته باشیم، میتوانیم به کمک یک الکترود موقت حلقه تشکیل دهیم. )توضیحات بیشتر در ادامه(

۲ - ارت )مقاومت زمین( باید بخشی از لوپ یا حلقه باشد.

دقت کنید که به دلیل وجود هادی یا سازه فلزی، مدار از آن طریق بسته نشده باشد، مگر اینکه هدف بررسی صحت اتصالات باشد.

  راهنمای ارت سنجی کلمپی

چنانچه اشاره شد، هر چه تعداد مسیرهای موازی بیشتر باشد، نتیجه اندازهگیری به مقاومت زمین واقعی الکترود مورد نظر نزدیکتر خواهد

بود. در شکل 6 به این مطلب پرداخته شده است. اگر مقاومت زمین واقعی هر الکترود 10 اهم باشد، مقاومت اندازهگرفته شده برای الکترود

سبز به کمک ارت سسنج کلمپی با وجود چهار الکترود موازی 5 / 1۲ اهم و در صورت وجود هشت الکترود موازی 83 / 10 اهم خواهد بود که

دومی به مقاومت زمین واقعی الکترود ) 10 اهم( نزدیکتر است.

شکل « ۶ »

از ارت سنج کلمپی میتوان برای تشخیص الکترود ضعیف هم استفاده نمود. طبق شکل ۷، اگر برای هر الکترود یک بار عمل تست را انجام

داده و در اندازهگیری یکی از الکترودها عدد 5 / 5۲ اهم و برای سایر الکترودها عدد 1 / 13 اهم به دست آمده باشد، نتیجه میگیریم که الکترود

اولی اتصال خوبی با جرم زمین نداشته و نیاز به اصلاح دارد.

شکل « ۷ »

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

10

Ω

50

Ω

10

Ω

10

Ω

Poor electrode Rp

راهنمای ارت سنجی کلمپی  

* موارد استفاده از ارت سنج کلمپی

ارت سنج های کلمپی کاربردهای متعددی دارند که به تعدادی از آنها اشاره میشود. این مثالها جنبه معرفی دارند و ممکن است با ضوابط

فنی برخی کشورها مغایر باشند چنانچه اتصال لوله آب به سیستم ارت در بعضی کشورها مجاز نیست.

شکل زیر که در صفحات قبل هم آمده بود یکی از کاربردهای متداول این ارت سنج است. ارت سیستم میتواند شینه ارت اصلی یک ساختمان

یا اتصال ارت یک دستگاه باشد که به منظور محافظت آن از بارهای استاتیک دایر شده است.

« شکل ۸ »

به عنوان یک مثال دیگر به شکل زیر توجه کنید که تعدادی الکترود ارت موازی را نمایش میدهد.

  راهنمای ارت سنجی کلمپی

شکل « 9 »

درصورتیکه هدف اندازهگیری مقاومت زمین الکترود شماره 6 باشد و حلقة ارتسنج را به دور آن حلقه کنیم، مدار معادل زیر حاصل میشود:

شکل « ۱0 »

مقاومت کل مدار از رابطه زیر به دست میآید:

Rloop = R6 + (1/ (1/R1 + 1/R2 + 1/R3 + 1/R4 + 1/R5))

در صورتیکه مقاومت هر یک از الکترودها 10 اهم باشد مقاومت کل برابر 1۲ اهم خواهد شد که تقریبا به مقاومت واقعی الکترود مورد نظر

نزدیک است. ولی اگر تعداد کل الکترودها 60 عدد باشد، عدد قرائت شده برابر 1۷ / 10 اهم خواهد بود.

راهنمای ارت سنجی کلمپی  

سئوالی که اغلب مطرح میشود این است که آیا سنجش یک الکترود تنها )نظیر شکل

روبرو( که به جایی هم وصل نیست با ارت سنج کلمپی امکان پذیر است؟

مطابق اولین قانون طلایی که مطرح شد وجود یک حلقه )لوپ( برای اندازهگیری مقاومت

ضروری است. پس معمولاً به این سئوال پاسخ منفی داده میشود .

با این حال میتوان با برقراری یک ارتباط موقت با یک اتصال ارت مناسب، یک حلقه

تشکیل داده و اندازهگیری را انجام داد. مشخص نیست که عدد به دست آمده مقاومت

کدام اتصال زمین را نشان میدهد ولی اگر هدف به دست آوردن مقاومت زیر 10 اهم

برای الکترود مورد نظر باشد و عدد حاصل هم این خواسته را تامین کند )چون دو مقاومت

با هم سری شدهاند( میتوان نتیجه گرفت که مقاومت الکترود در محدودة مورد نظر قرار

دارد. فقط باید توجه کرد که الکترود و اتصال زمین بکار رفته در حوزه ولتاژ هم تداخل

ایجاد نکرده باشند .

هر چه تعداد الکترودهای زمین موازی که با الکترود تحت سنجش سری شدهاند بیشتر باشد، عدد حاصل به مقاومت زمین واقعی الکترود

نزدیکتر خواهد بود. در شکل زیر یک ارتباط موقت با لوله آب فلزی به عنوان یک الکترود ارت برقرار گشته و مورد استفاده واقع شده است.

شکل « ۱۲ »

چنانچه گفته شد عدد قرائت شده با این دستگاه همواره بیش از مقاومت واقعی الکترود مورد اندازهگیری خواهد بود. این خطا در واقع باعث

افزایش ایمنی خواهد بود زیرا مقاومت الکترود تحت سنجش قطعاً کمتر از عدد قرائت شده است، به عبارت دیگر اگر عدد خوانده شده، از

میزان مقاومت مجاز کمتر باشد کاربر اطمینان خواهد داشت که مقاومت الکترود نیز از مقدار مجاز کمتر بوده و حداقل مورد نیاز را تأمین

میکند.

پس از آشنایی کلی با ارتسنج کلمپی، برخی دیگر از موارد استفادة این دستگاه معرفی میشوند.

شکل « ۱۱ »

  راهنمای ارت سنجی کلمپی

 در شکل زیر اتصالات ارت متعدد در هر یک از تیرها و نیز در ترانسفورماتور هوایی توزیع، کاربرد ایدهآلی برای یک ارت سنج کلمپی

تعریف میکنند.

شکل « ۱۳ »

هر یک از تیرها از یک الکترود زمین به منظور حفاظت و ایمنی در برابر بروز خطا و صاعقه استفاده کرده و در ترانس توزیع هوایی )با آرایش

ستاره( نیز دو الکترود به کار گرفته شده است. در چنین سیستمی مقاومت زمین کل باید کمتر از 3 / 0 تا 5 / 0 اهم بوده و مقاومت هر یک از

الکترودها باید کمتر از 10 تا ۲0 اهم باشد.

در اینجا باید از اتصال الکترودهای ارت از طریق هادی بالاسری )سیم سبز رنگ( اطمینان داشت تا اندازهگیری درستی انجام گیرد.

 از کاربردهای قابل ذکر دیگر، اندازهگیری مقاومت الکترود مربوط به کنتور یا کابل سرویس مشابه شکل 1۴ است. در این حالت هم به

دلیل احتمال وجود مسیرهای متعدد به ارت، دو یا چند الکترود و حتی اتصال به لوله آب بایستی مکان مناسب جهت انجام آزمایش را شناسایی

کرد. گاهی بهتر است در صورت عدم امکان تشخیص هادی اتصالی به الکترود ارت، گیره ارت سنج را مستقیما به دور الکترود تحت آزمایش

حلقه کرد.

شکل « ۱۴ »

راهنمای ارت سنجی کلمپی  

 با توجه به قانون مهم مطرح شده که وجود یک لوپ از مقاومتها را ضروری

میداند، گاهی در مورد تیرها این لوپ حداقل در محلی که باید باشد، وجود ندارد.

در شکل مقابل سیستمی با ترانسفورمر دارای آرایش ستاره-مثلث با دو الکترود

که روی یک تیر چوبی نصب شده، ملاحظه میشود )ثانویة ترانس با سه سیم

به شبکة توزیع ارتباط داده شده(.

هیچیک از الکترودها به هادی ارت بالاسری متصل نیستند؛ یکی از آنها بهعنوان

زمین حفاظتی به بدنه فلزی ترانس و دیگری بهعنوان زمین الکتریکی به نقطه

ستارة ثانویة ترانس در سمت فشار ضعیف اتصال یافتهاند. باید توجه داشت که

در اینجا لوپ میتواند از دو گروه الکترود فوق بهعلاوة تیر چوبی تشکیل شده

و عدد بزرگی که به اشتباه در اندازهگیری حاصل میشود کاربر را دچار خطا کند.

در شکل زیر از نقطه ستارة ترانس اتصالی به شبکه توزیع محلی و سیستم ارت

آن برقرار شده که سبب میشود مدار مناسبی جهت اندازهگیری تشکیل شود

)ثانویة ترانس با چهار سیم به شبکة توزیع ارتباط داده شده(. یادآوری میشود

که عدد قرائت شده در اینجا حاصل سری شدن مقاومت ارت شبکه توزیع با

الکترودهای مورد اندازهگیری است و مقاومت هر یک از آنها از عدد خواندهشده

کمتر است.

شکل « ۱۶ »

شکل « ۱۵ »

  راهنمای ارت سنجی کلمپی

 یکی دیگر از موارد استفاده قابل ذکر، در رابطه با روشنایی معابر است. برای اندازهگیری مناسب بایستی مطابق شکل 1۷ ، سنجش در

نزدیکترین نقطه به الکترود زمین صورت گیرد، نه در سمتی که هادی زمین به هادی مشترک بین الکترودها اتصال یافته.

شکل « ۱۷ »

هادی ارت مشترک

راهنمای ارت سنجی کلمپی  

 یکی دیگر از کاربردهای ایدهآل اندازهگیری بدون میلة کمکی )روش کلمپی( در سنجش الکترودهای ارت صاعقهگیرها است. عملکرد

مناسب سیستم صاعقهگیر در یک ساختمان رابطه مستقیمی با کیفیت اتصال زمین آن دارد. معمولا در هر گوشهی ساختمان یک الکترود قرار

میگیرد که در مورد اضلاع طویل ممکن است الکترودهای اضافی میانی هم نصب شده باشند. برای برقراری اتصالات هم از تسمههای مسی

به عرض 50 میلیمتر استفاده میشود. )شکل 18 )

شکل « ۱۸ »

در شکل 18 ارت سنج مستقیما به دور الکترود حلقه شده که با توجه به دفن آن در یک گودال کوچک، اغلب مقدور نیست. ضمنا معمولا

هادیهای نزولی صاعقهگیر توسط بستهای ارتباطی چفت شدهاند که برای تست اتصالات قابل جداسازی هستند. این بستها موقعیت مناسبی

برای استفاده از یک ارت سنج کلمپی فراهم میکنند و با این اندازهگیری کل لوپ شامل تمام اتصالات و تسمهها سنجیده میشود. لازم به

ذکر است که با توجه به فرکانس کاری متفاوت روشهای مختلف اندازهگیری، ممکن است مقادیر حاصل از آنها )بخصوص در بناهای مرتفع(

دقیقا یکسان نباشند ولی در این مورد خاص همگی معتبر و قابل استناد هستنند.

شکل « ۱9 - بست ارتباطی قابل جدا سازی و اندازهگیری با ارتسنج کلمپی »

  راهنمای ارت سنجی کلمپی

اغلب سیستمهای حفاظت از صاعقه در کارخانجات - به ویژه در اروپا - از برقگیرهایی تشکیل شدهاند که در فواصل منظمی روی سقف

نصب شده و طبق شکل ۲0 به هم و به الکترودهای زمین متصل شدهاند. این شیوة اتصال سبب کاهش بیشتر مقاومتهای سری با مسیر ارت

شده و در نهایت عدد حاصل از سنجش مقاومت هر یک از الکترودها به مقدار واقعی مقاومت زمین آن نزدیکتر خواهد شد.

شکل « ۲0 »

• نکاتی در اندازهگیری سیستمهای صاعقهگیر

▪ با توجه به امکان وجود اتصالات دیگر به این

سیستم، اپراتور باید حلقه دستگاه را پائینتر از

کلیه اتصالات )نزدیکترین مکان به الکترود( به

دور هادی نزولی بیاندازد، در غیر اینصورت

الکترود با سایر مسیرها به زمین موازی خواهد

شد. مثلاً در شکل مقابل مسیر ارت مشخص

بوده و امکان تست در نقاط زیرین آن فراهم

است.

شکل « ۲۱ »

راهنمای ارت سنجی کلمپی  

▪ در شکل زیر با مسیر رایزر خشک آتشنشانی همبندی صورت گرفته است.

شکل « ۲۲ »

▪ احتمال همبندی با سازههای فلزی دیگر از قبیل نردهّهای راهپله و بالکنهای فلزی و پله فرار هم وجود دارد و بایستی در زمان سنجش،

این نقاط بالاتر از محل حلقهکردن ارت سنج قرار گیرند.

شکل « ۲۳ »

در اینجا قطعی هادی نزولی در طبقه فوقانی

رخ داده و اتصال دو تسمه در زیر تراس سبب

میشود در همکف اندازه مقاومت مناسبی در

اندازهگیری هر یک از تسمهها حاصل شود.

تسمه یا هادی نزولی در بالا و پائین تراس

  راهنمای ارت سنجی کلمپی

 شکل ۲۴ و آرایش الکترودهای زمین را در این شکل به عنوان نمونهای از یک مرکز سوئیچینگ مخابراتی در نظر بگیرید. در اینجا از

ارتسنج کلمپی بجای اندازهگیری مقاومت ارت؛ به منظور بررسی درستی اتصالات ارت استفاده شده است. با ثبت دورهای مقادیر قرائت شده

و مقایسه آنها میتوان به بروز ایراداتی نظیر خوردگی پی برده و نسبت به رفع آنها اقدام کرد.

شکل « ۲۴ »

 سایتهای موبایل و دکلهای مایکروویو یا دکلهای رادیویی نیز از جمله موارد مشابه هستند. در شکل ۲5 دکلی با چهار پایه مشاهده

میشود که هر پایه جداگانه با اتصال به یک حلقه مسی مدفون، زمین شده است. همانند مثال قبل در اینجا هم از دستگاه ارتسنج برای

تست درستی اتصالات الکتریکی استفاده میشود و هدف سنجش اندازه واقعی مقاومت ارت نیست.

شکل « ۲۵ »

راهنمای ارت سنجی کلمپی  

 مقاومت الکترود ارت کافوهای مخابراتی را میتوان مطابق شکل ۲6 اندازه گرفت. زره کابلها به شینه ارت متصل شده و این شینه نیز

به الکترود ارت ارتباط یافته است. در این حال بایستی حلقه دستگاه را به سیم یا کابلی که شینه ارت را به الکترود ارت متصل میکند حلقه

کرد. در صورت لزوم میتوان از یک کابل اضافی برای افزایش طول آن بهره برد.

شکل « ۲۶ »

  راهنمای ارت سنجی کلمپی

 در پستهای برق میتوان برای بررسی درستی اتصالات به ارت از این دستگاه استفاده نمود. مشکل اصلی در این مورد میتواند تداخلات

ناشی از جریان القایی در شبکه ارت باشد.

شکل « ۲۷ »

وضعیت اتصال به ارت در نردهها و حصارکشی اطراف پست نیز با ارت سنج کلمپی قابل بررسی است.

 برای اندازهگیری ارت بدون الکترود میتوان کاربردها و موارد استفاده زیادی ذکر کرد. بررسی اتصال ارت ترانسفورمرهای کامپکت پد

مانتد (pad mounted) یکی از آنهاست. ممکن است اتصالات زیادی به الکترود ارت موجود برقرار شده باشد و لازم باشد که گیره دستگاه

پائینتر از سایر اتصالات و مستقیما به دور خود الکترود ارت حلقه شود. اگر این اتصالات به جای یک الکترود همگی به یک ارت گسترده

متصل شده باشند - به دلیل موجود نبودن مسیر ارت در حلقه مورد سنجش - اندازهگیری به تست درستی اتصالات مبدل خواهد شد.

شکل « ۲۸ »

راهنمای ارت سنجی کلمپی  

* اندازهگیری جریان نشتی به زمین

در اغلب ارتسنجهای کلمپی امکان اندازهگیری جریان نشتی به زمین نیز فراهم میباشد. مزیت این اندازهگیری در درجه اول ایمنی کاربر

است، یعنی در صورت مشاهده عبور جریان، بایستی از تماس مستقیم با مدار خودداری کرده و موارد ایمنی را رعایت کرد تا مشکل برطرف

گردد.

بعلاوه وجود جریان نشتی نشانگر عدم تعادل در مدار است. اگر خطوط یک سیستم سه فاز بهصورت جداگانه و جدا از هم مورد استفاده قرار

گیرند، احتمال عدم تعادل وجود دارد. در این حالت سیستم برای جبران عدم تعادل، جریان مورد نیاز را از اتصال زمین تامین میکند که نتیجة

آن اتلاف انرژی و هزینه و اعمال فشار به سیستم زمین خواهد بود. علت دیگر جریان نشتی ممکن است از بین رفتن تدریجی عایقها و

برقراری جریانی باشد که پائینتر از حد آستانة فیوز است ولی از نظر ایمنی مشکل آفرین خواهد بود.

در هر صورت علت نشتی جریان به الکترود زمین باید بررسی شده و تدابیر لازم اتخاذ گردد.

* مسائلی که باعث بروز خطا میشوند

عدم آشنایی کافی با مدار تحت سنجش. دو قاعدة مهم در استفاده از روشهای بدون نیاز به الکترود: ▪

- لزوم وجود لوپ یا حلقه

- لزوم وجود مسیر زمین در مدار مورد نظر )مگر اینکه هدف بررسی درستی اتصالات باشد. ضمناً مواردی نظیر شکل 15 را در نظر داشته

باشید(

جمعشدن آلودگی در سر حلقه دستگاه: ▪

شار مغناطیسی بین سیمپیچ القاگر و سیمپیچ اندازهگیر جاری میشود و آلوده شدن دهانة بین دو حلقه، تغییر در مدار مغناطیسی را بهوجود

میآورد. در نتیجه اندازهگیری با خطا همراه خواهد شد. در دهانة برخی دستگاهها دندانه یا قفلی تعبیه شده که مکانی برای جمعشدن آلودگی

بوده و نظافت آن را مشکل میکند یا حتی ممکن است هنگام تمیزکاری به دستگاه آسیب وارد شود.

تاثیر نویز بر اندازهگیری: ▪

اندازهگیری در محیطهای دارای نویز )نظیر پستها( میتواند منجر به جاری شدن جریان ناشی از نویز در الکترود تحت سنجش شده و نوسان

حاصل از اندازهگیری قرائت آن را با مشکل همراه کرده یا حتی غیرممکن سازد. دستگاهها در برابر نویز حساسیتهای متفاوتی دارند.

  راهنمای ارت سنجی کلمپی

* مزایای اندازهگیری بدون استفاده از میلة کمکی

نیازی به جداسازی الکترود تحت آزمایش از سیستم نیست. ▪

سرعت بیشتر ▪

امکان اندازهگیری اتصال زمین و همبندی ▪

تشخیص اتصالات ضعیف در مدار ▪

امکان استفاده در اراضی سفت، سیمانی یا آسفالت ▪

امکان اندازهگیری جریانی که در الکترود ارت جاری میشود )مشابه آمپرمتر کلمپی( ▪

در صورت نیاز به جداسازی یا حذف یک الکترود ارت میتوان با اندازهگیری جریان عبوری از آن، تصمیم امن و مناسبی اخذ کرد. ▪

در صورت تمایل برای خرید ارتسنج کلمپی به میزانی که دهانة آن باز میشود توجه کنید تا در صورت اندازهگیری هادیهای بزرگی نظیر

تسمة 50 میلیمتری مجبور به جایگزینی بخشی از آن با هادی کوچکتر نشوید. برخی دستگاهها دارای دهانة بیضی شکلی هستند که

اندازهگیری تسمه به عرض 50 میلیمتر و کابل به قطر 3۷ میلیمتر را فراهم میکنند.

* جمعبندی

رعایت دو قانون مهم در مورد این دستگاه هنگام استفاده از آن اهمیت زیادی دارد. نتایج حاصل از اندازهگیری با این دستگاه به ندرت با نتایج

اندازهگیری سهسیمه کاملاً یکسان خواهد بود زیرا این دستگاه حاصل مقاومت یک لوپ را میسنجد و نتیجه به مقدار مقاومت معادل بستگی

دارد. در مواردی که از یک و یا تعداد کمی مسیر به زمین برخوردارند نتایجی بالاتر از مقدار واقعی حاصل خواهند شد. ولی حتی در این موارد

نیز میتوان از یک ارتسنج کلمپی برای تشخیص تغییرات مقاومت در طول زمان و نگهداری سیستم استفاده نمود.

با این حال بر خلاف روش افت ولتاژ، راهی برای اثبات نتیجه حاصل از ارتسنج کلمپی نیست و نتایج به مهارت و دانش کاربر متکی هستند.

وجود یک ارتسنج کلمپی در جعبة ابزار کاربری که به سنجش مقاومت ارت میپردازد در بیشتر مواقع مزایای زیادی میتواند داشته باشد؛

ولی نباید آن را به عنوان تنها وسیلة مورد نیاز تلقی نمود.